Archiv verlassen und diese Seite im Standarddesign anzeigen : Türkei: Vor 50 Jahren begann die Pogrome gegen Griechen
Der Schakal
04.09.05, 23:27
Türkei: Vor 50 Jahren begann die Pogrome gegen Griechen
Von WZ Online / APA
Vor fünfzig Jahren, in der Nacht vom 6. auf den 7. September 1955, begannen in der Türkei antigriechische Pogrome, die dazu führten, dass nahezu hunderttausend Angehörige der Minderheit das Land verließen. Ausgelöst wurden die blutigen Ausschreitungen mit Dutzenden von Todesopfern in Istanbul und Izmir vordergründig durch den Zypern-Konflikt. Die mit Wirtschaftsproblemen kämpfende Regierung des Ministerpräsidenten Adnan Menderes brauchte auch Sündenböcke, die sie in den - ökonomisch starken - christlichen Nachfahren des 1453 untergegangenen Byzantinischen Reiches fand.
Ein fanatisierter Mob setzte in Istanbul 72 orthodoxe Kirchen und über 30 Schulen in Brand, schändete christliche Friedhöfe und verwüstete rund 3500 Wohnhäuser und mehr als 4000 Geschäfte. Die Polizei sah untätig zu, wie geplündert, vergewaltigt und zu Tode gequält wurde. Die blinde Zerstörungswut schilderte in seinen Jugenderinnerungen der prominente Autor Orhan Pamuk, gegen den die Staatsanwaltschaft in Istanbul kürzlich Anklage wegen "öffentlicher Herabsetzung des Türkentums" erhoben hat.
Der 1995 verstorbene berühmte Schriftsteller und Dramatiker Aziz Nesin sprach von "Menschen, die Monster wurden", wie die "Frankfurter Allgemeine Zeitung" (Freitag-Ausgabe) in einem ausführlichen Bericht zum 50. Jahrestag der "türkischen Bartholomäusnacht" hervorhob.
Wegen der strategischen Bedeutung der Türkei im Kalten Krieg drückten die USA beide Augen zu, Griechenland stellte aus Protest vorübergehend die Mitarbeit in der NATO ein. Großbritannien, damals noch Kolonialmacht in Zypern, sah sich mit dem bewaffneten Widerstand der griechischen Untergrundbewegung EOKA unter General Georgios Grivas konfrontiert und suchte ein Bündnis mit der Türkei. (1956 deportierten die Briten den Ethnarchen, den Führer der griechischen Zyprioten, Erzbischof Makarios, auf die Seychellen. Er sollte 1960 der erste Präsident des unabhängigen binationalen Inselstaates werden, der seit der türkischen Invasion 1974 geteilt ist).
Erst nach dem türkischen Militärputsch 1960 - auf den die Hinrichtung von Menderes am 17. September 1961 folgte - kam die Wahrheit ans Licht: Die Griechen-Pogrome waren von der Regierungspartei unter Einsatz des Staatsapparats vorbereitet worden. Nationalistische Zerstörungstrupps wurden per staatlicher Eisenbahn nach Istanbul befördert, von Parteifunktionären und Polizisten instruiert und mit Werkzeugen ausgestattet. Der Ökumenische Patriarch Athenagoras, das Oberhaupt der orthodoxen Christenheit, harrte im belagerten, aber nicht gestürmten Phanar aus. Er konnte darauf verweisen, dass der muslimische Eroberer Konstantinopels, der osmanische Sultan Mehmed Fatih, das Patriarchat nicht angetastet hatte.
Um die Wende vom 19. zum 20. Jahrhundert waren auf dem Gebiet der heutigen Türkei mehr als zwanzig Prozent der Bevölkerung Christen, heute erreicht ihre Zahl kaum ein Promille. In Istanbul leben jetzt weniger als 2000 Griechen mit türkischer Staatsbürgerschaft. Nach dem griechischen Massenexodus von 1955 wanderten seit den siebziger Jahren nochmals über 150.000 Christen aus der Türkei aus, insbesondere aus dem südöstlichen Tur Abdin, dessen Bewohner ein mit dem Aramäischen, der Sprache Christi, verwandtes Idiom sprechen.
Mit den türkischen EU-Beitrittsbemühungen ist keineswegs ein Nachlassen der Schikanen einhergegangen, denen sich die christlichen Restminderheiten ausgesetzt sehen, wie auch Erweiterungskommissar Olli Rehn konstatierte. Doch die von Brüssel urgierten Verbesserungen im Bereich Religionsfreiheit fallen nicht unter die Vorbedingungen für den Start von Verhandlungen, die am 3. Oktober beginnen sollen. Allerdings wird die Frage im nächsten Fortschrittsbericht, der Anfang November vorliegen soll, behandelt.
Während den Muslimen Dutzende von theologischen Bildungsanstalten zur Verfügung stehen, verwehre der türkische Staat seinen Bürgern christlichen Glaubens das Recht auf Ausbildung ihrer Geistlichen im Land, beklagte der Ökumenische Patriarch Bartholomaios I. Die EU hat bisher ohne Erfolg die Wiedereröffnung der 1971 vom Staat geschlossenen orthodoxen Priesterakademie auf der Insel Halki (Heybeli) verlangt. Halki könnte ein "Schmuckstück der Türkei" sein, die "Auslage eines demokratischen, laizistischen Staates, in dem alle Bürger ihren Glauben leben können", hat der Patriarch erklärt. Mit einem demonstrativen Besuch im Phanar hatte der deutsche Bundeskanzler Gerhard Schröder im Mai der Regierung von Ministerpräsident Recep Tayyip Erdogan zu verstehen gegeben, dass sie in ihrem Streben nach EU-Mitgliedschaft nicht daran vorbeikommen werde, den religiösen Minderheiten die gleichen Rechte einzuräumen, die von Muslimen in EU-Staaten in Anspruch genommen werden.
http://www.wienerzeitung.at/DesktopDefault.aspx?TabID=3857&Alias=wzo&cob=197318
Was soll ich davon halten?:rolleyes:
Was für ein Zufall... am Freitag habe ich in der F.A.Z. einen ähnlichen Artikel gelesen, Überschrift: "Die türkische Bartholomäusnacht"!
Kleiner Crashkurs zur echten Bartholomäusnacht:
Bartholomäusnacht
Pariser Bluthochzeit
die Nacht vom 23. zum 24. 8. (Bartholomäustag) 1572, in der in Paris etwa 2000, in der Provinz anschließend 10 000-20 000 Hugenotten, u. a. auch G. de Coligny (http://www.wissen.de/xt/default.do?MENUID=40,156,538,5 47&MENUNAME=InfoContainer&OCCURRENCEID=.SL0011720722.TM0 1-FullContent&WissenID=QxtZkCyXAkeL3slqULFz8 EDrDMgTU7ZIPgPAzVHOdrj9MKWoV9Q p|1887216772415089199/182718474/6/7063/7063/7003/7003/7063/-1|-2716463226709254833/182718475/6/7063/7063/7003/7003/7063/-1|1125865872327), ermordet wurden.
Laut F.A.Z. starben in Istanbul 30 Menschen, in der Bartholomäusnacht starben bis zu 20.000 Menschen!
Ferner erwähnt die F.A.Z. in einer einzigen Zeile "erneute Spannung" in Zypern 1963. Zur Info: damals wütete der Bürgerkrieg und die türkische Minderheit wurde von den Inselgriechen massakriert, was dann zu UN-Soldaten auf der Insel führte. Die türkischen Opfer erwähnt die F.A.Z. nicht einmal!
6-7 Eylül olayları -hiç kuşkusuz- tarihimizin kara bir sayfasıdır. Ancak olayların devlet (ya da moda terimle derin devlet) eliyle yürütülüp yürütülmediği hala tartışma konusu, ve bugün dahil bu konuda iki görüş halen çarpışıyor. Sonuç ne olursa olsun, gerçek olan şu ki, bu 6-7 eylül 1955 gecesi üzerimizden atamayacağımız önemli bir sorumluluğu gündeme getiriryor: Yüzleşme.
Haklisin nedeni ne olursa olsun,böyle gaddarlik yapilmamaliydi.
Yok yunanlilarda yapmis ama biz yunan degilizki ayni karsiligi verelim.
Atatürk bile ayaklarina serilen sirtaki bayragina basmamistir böyle bir hadise Türk milletine yakismadigi icin.
Haklisin nedeni ne olursa olsun,böyle gaddarlik yapilmamaliydi.
Yok yunanlilarda yapmis ama biz yunan degilizki ayni karsiligi verelim.
Atatürk bile ayaklarina serilen sirtaki bayragina basmamistir böyle bir hadise Türk milletine yakismadigi icin.
bir kere daha baslikta yanlislik baslamis..konu sadece yunanlilarla ilgili degil, tüm azinliklara karsi olmus olaylar.
ayrica, 6-7 eylül olaylari oldugunda, zaten rumlarin cogu istanbulu terketmis ve bati trakyadaki türkler mübadele yolu ile türkiye ye göc etmek mecburiyetinde kalmislardi.
****
tabii ki cok ayip ve yapilmamasi gereken bir olaydi.
o günleri yasayanlar, olaya karisanlarin, istanbulun varoslarindan gelen insanlar oldugunu bilir.
bilhassa balkan göcmenleri, ufak bir kivilcimla meseleyi ates haline getirmisler ve emniyet gücleri, bu ani baslayan olaylari önleyememistir.
sikiyönetim ilan edilmis ve hükümet meseleye el koymustur.
yassiada mahkemeleri sirasinda bu konu yargilanmis ve istanbul valisi basta olmak üzere suclanan herkes beraat etmistir.olaylarin, hükümetin veya hükümet kurumlarinin tertibi oldugu hakkinda hicbir bulgu bulunmamistir.
devlet, bütün zararlari ödemistir.yakalanabilen tüm suclular cezalandirilmistir.
****
bu konu hakkinda eger türkiye suclanacaksa, o zaman, mölnde, solingende olan olaylar ile ilgili de direk olarak Alman devleti suclanmalidir.
... den religiösen Minderheiten die gleichen Rechte einzuräumen, die von Muslimen in EU-Staaten in Anspruch genommen werden.
Das ist ein weiterer rhetorischer Klassiker!
Man möchte für die Christen in der laizistischen Türkei keine Gleichberichtigung, diese dürfen die moslemischen Kopftuchträgerinnen wohl für sich behalten, sondern Sonderrechte anstatt staatlichen Religionsunterricht wie bei den Moslems.
In Deutschland gibt es diese Sonderrechte tatsächlich, hier werden sie jedoch "Hinterhofmoscheen" und "Importimame" genannt.
Es ist mehr als belustigend, dass man diese Sonderrechte in Deutschland abschaffen und sie gleichzeitig in der Türkei einführen möchte.
Diese Doppelmoral stinkt zum Himmel.
Ist
so ein Artikel (http://www.merkur.de/6655.0.html?&no_cache=1)
aus der Luft gegriffen? Den habe ich jetzt hier eingebracht, weil ich finde, daß er in diesen Thread passt und die "Ungelichbehandlung von Christen" ja eines der Argumente ist, die immer gegen den EU-Beitritt vorgebracht wird.
Würde mich über Aufklärung freuen.
Ist
so ein Artikel (http://www.merkur.de/6655.0.html?&no_cache=1)
aus der Luft gegriffen? Den habe ich jetzt hier eingebracht, weil ich finde, daß er in diesen Thread passt und die "Ungelichbehandlung von Christen" ja eines der Argumente ist, die immer gegen den EU-Beitritt vorgebracht wird.
Würde mich über Aufklärung freuen.
TÜRKEI / Christliche Gemeinden werden überwacht wie Staatsfeinde. Aber sie können sich nicht wehren
Im rechtsfreien Raum
Briefe geöffnet, Anrufe abgehört, Polizisten im Gottesdienst Alltag am Bosporus.
Jetzt mal ganz ehrlich: Das erinnert mich sehr stark an manche Reden vom Bundesinnenminister und Landesinnenministern und findet sich so auch in etlichen Wahlprogrammen deutscher Parteien wieder!
Zu 1955:
http://www.politikcity.de/forum/showthread.php?t=3974
Jetzt mal ganz ehrlich: Das erinnert mich sehr stark an manche Reden vom Bundesinnenminister und Landesinnenministern und findet sich so auch in etlichen Wahlprogrammen deutscher Parteien wieder!
Zu 1955:
http://www.politikcity.de/forum/showthread.php?t=3974
Das beantwortet meine Frage nicht.
Schönen Sonntag! :)
Das beantwortet meine Frage nicht.
Schönen Sonntag! :)
Hier hat der User Gök Türk sehr zutreffend die Fakten wiedergegeben.
Nachzulesen unter:
http://www.politikcity.de/forum/newreply.php?do=newreply&p=50098
Ich darf zitieren:
Die christliche Minderheit in der Türkei hat ein einziges Problem: Die "ruhban okulu" (ruhban=klerus, okul=schule). In dieser Schule sollen Priester etc. ausgebildet werden, erhalten von dem Staat aber keine Erlaubnis dafür.
Wie wir gesehen haben wird dieses heikle Thema sogar in Dokumentationen des ZDF für die Anti-Türkei-Propaganda verwendet.
Was ABER nicht erwähnt wird, ist dass die Lösung dieses Problems nicht an dem türkischen Staat, sondern an den christlichen Funktionären selbst liegt.
Die Türkei ist ein laizistischer Staat, wobei es im Staat selbst eine Abteilung für die Religion gibt.
Für den Islam ist in der Türkei die Diyanet zuständig. Es werden Hodschas ausgebildet, die auch Beamte sind, ABER die Hodschas, Muftis etc. stehen unter der Kontrolle des Staates um eine fundamentalistische Propaganda zu verhindern.
Und hier liegt das Problem. Die christlichen Funktionäre akzeptieren diese staatliche Kontrolle nicht. Sie wollen selbst Priester ausbilden und wollen nicht, dass sich der Staat in das Material etc. einmischt.
Das kann und wird von dem Staat widerum nicht akzeptiert
Das beantwortet meine Frage nicht.
Schönen Sonntag! :)
Jetzt mal unter uns: wie soll die Türkei mit den Christen umgehen?
Sonderrechte?
arkadaslar, hani bazileri tarihimizle yüzlesip sorumluluk üstlenelim derler ya?
bu 6/7 eylül olaylari icin pek gecerli degildir:
dönemin icisleri bakani zamaninda istifa etti
maruz olan gayri-müslimlere tazminat verildi ( fakat hasari tam kapamadi)
27 mayis 1960 askeri darbesisinden sonra yapilan yassiadadaki durusmada hükümet ve dp iktidari bu isten sorumlu bulunuldu.
önemli bir olay, yalniz bugün türk milliyetciligin ezilmesinde kullanilmasina izin verilmemeli. cünkü ab sürecinde bulunan türklerin ve türkiye'nin önüne bir sürü mesele koyulurken pkk/dehap ve öteki olusumlara karsi gelenlerin önününü kesmeye calisiyorlar bazi hatira törenleriyle.
onun icin türklere yapilan katliamlari hep hatirlatmamiz lazim.
ve 6/7 eylül olaylarini bugünkü pkk/dehap'a karsi olan hakli halk öfekesini ayni kefeye konulmasini izin vermeyelim.
cünkü 1955'deki gayri-müslim halk sucsuz ve masumdu, bu pkk ve dehap'lilar icin gecerli degidir. sözde aydinlar iste bu farki ortadan kaldirmak istiyorlar.
birsey daha okudum biryerde: 1955 öncesi istanbuldaki bazi rum isadamlari eoka'ya para veriyormus. bu sapatamnin bilimsel olup olmadigini ama bilmiyorum.
cünkü 1955'deki gayri-müslim halk sucsuz ve masumdu, bu pkk ve dehap'lilar icin gecerli degidir. sözde aydinlar iste bu farki ortadan kaldirmak istiyorlar.
evet bu konuda haklisin.
birsey daha okudum biryerde: 1955 öncesi istanbuldaki bazi rum isadamlari eoka'ya para veriyormus. bu sapatamnin bilimsel olup olmadigini ama bilmiyorum.
bilimsel olmasi icin ne gerekir bilmiyorum ama göz önünde olmus ve herkesce bilinen olaylar vardir.
nedense, 6-7 eylül olaylari ve benzer olaylar hatirlatilirken, hep iyi insanlardan bahsediliyor..mahallemizdeki dimitri amca, marika teyze vs..evet dogru, cok iyi insanlar vardi aralarinda..
ama, her türlü melaneti yapanlar da vardi aralarinda...
istanbulun isgali günlerinde , karakollarda türklere iskence yapanlar da bizim rum vatandaslarimizdi.
tezgahinin altinda ihtilal bildirilerini saklayan, silah saklayan kuyumcu da bizim
rum vatandaslarimizdi.
istanbulun isgali ve izmirin isgali sirasinda, beyoglu ve konakta, ellerinde yunan bayraklari ile gösteri yapan, türk bayraklarini yakan..yollarda , erkekleri (balkan savasindan beri) askerde olan türk kadinlarina saldiran larda bizim rum vatandaslarimizdi.
en güzel cevabi sarkici Fedon vermis;
fedon, TC.ordusunda askerlik yapmis..bir ara, yunanistanin hükümet üyelerinden biri ile sohbet ederken, durumu ögrenen bakan sorar;
"Fedon, sen askerlik yaparken düsman olarak karsina ben yunan askeri olarak ciksam ne yapardin.. "
Fedonun cevabi ilginc;
"ben TC. vatandasiyim..kendimi bu toplumun bir ferdi olarak sayiyorum..eger savasta karsima siz ciksaniz, sizi de vururdum"
evet Fedon cok iyi bir türk vatandasi, ama fedon gibilerini saymaya kalksan kac kisi cikar.
lefter de cok iyi bir türk vatandasiydi..ama sayin bakalim kac kisi cikar.
Türkiyedeki her seye müdahale etmeye kalkan yunan kilisesi, ilk önce, bati trakyada yasayan türk azinliga yapilanlara karsi ciksin bakalim.
istanbulda rum/yunan okullari vs. 1923 öncesi ve sonrasi calistilar, halen egitim yapiyorlar.
bati trakya da türkler yasamakta,ve Lozanda anltlasma ile kararlastirilmis olan egitim haklarinin hicbiri verilmemektedir..hele bir kac sene öncesine kadar türk ismi bile yasakti.etrafinizdaki bati trakyalilarla sohbet etmenizi tavsiye ederim.
Jetzt mal unter uns: wie soll die Türkei mit den Christen umgehen?
Sonderrechte?
Nein.
Tamamen bilinçli, öngörülü ve planlı olarak tezgahlanan 6-7 Eylül olayları, Cumhuriyetçin vitrininde duran büyük şehirlerdeki etnik unsurlarının da son bir hamleyle yok edilmeleri girişimiydi. Devlet, bu politikasını hem o günlerde sürdürülmekte olan Kıbrıs görüşmelerinde bir şantaj, hem de İstanbul ve İzmir’in kadim halklarından kurtulma için bir fırsat olarak kullandı. 6-7 Eylül Olayları: Türkiye'nin Kristal Gecesi - Recep Maraşlı
Beyoğlu İstiklâl caddesinde Türk bayrağı asarak önlem almış olanların dışında ve daha önce tertipçiler tarafından işaretlenmiş tüm dükkanlar yerle bir edilmişti. Örgütlendirilmiş ve kışkırtılmış çapulcu kalabalıklar tarafından Taksim, Arnavutköy, Ortaköy, Karaköy, Eminönü, Sirkeci, Gedikpaşa, Çarşıkapı, Kumkapı ve Bakırköy de aralarında olmak üzere 52 yerde birden aynı anda çıkarılan yangınlarla tarihi, ulusal, kültürel ve sanat varlıkları bir gecede yakılıp kül edildi; yıkıldı, yağmalandı. İstiklal caddesi baştan ayağı tek bir dükkan kalmamacasına yağmalanmıştı. Yollar boydan boya kırılıp dökülmüş, parça parça edilmiş eşyalarla doluydu. Ellerine kazma, kürek, balyoz ne bulmuşsa kırılıp dökülecek Rum, Ermeni evi, işyeri arayan grupları şehrin dört bir yanında sabaha kadar terör estirdi. Tünel’deki Embros, Apoyevmatini, Tahidromos gibi Rumca yayın yapan gazetelerin idarehaneleri; Patrik’in Tarabya’daki evi ateşe verildi. Rum ve Ermeni hastanelerine bile saldırılarak yangınlar çıkarılmış, gayri Müslim mezarlıkları açılarak cesetler sokaklarda sürünür olmuştu.
6-7 Eylül Olayları: Planlı Bir Etnik Yok etme
Tamamen bilinçli, öngörülü ve planlı olarak tezgahlanan 6-7 Eylül olayları, Cumhuriyetçin vitrininde duran büyük şehirlerdeki etnik unsurlarının da son bir hamleyle yok edilmeleri girişimiydi. Devlet, bu politikasını hem o günlerde sürdürülmekte olan Kıbrıs görüşmelerinde bir şantaj, hem de İstanbul ve İzmir’in kadim halklarından kurtulma için bir fırsat olarak kullandı. Olayları “Komünist tahriki” diye sunmakla da dış tepkileri önlemeye çalıştığı gibi ve sosyalistlere yeni saldırı bahanesi yaratarak bir taşla bir kaç kuş vurmaya çalıştı. Bu olaylar tüm sonuçlarıyla TC’nin temel devlet politikalarına hizmet etti. Öyle ki 1960 darbesinde DP Hükümetinin yargılanmasında bile işe yaradı..
Saldırılar, Atatürk’ün Selanik’te doğduğu eve Yunanlılarca bir bomba atıldığı haberinin 6 Eylül günü saat 13 ajansında radyodan okunması ve bu haberin “İstanbul Ekspres” adlı akşam gazetesinin saat 16-17 arasında yaptığı 2. baskısında[460] duyurulmasıyla “start” almış oldu. İstanbul Ekspres, MİT mensubu Mithat Perin’ın çıkardığı DP yanlısı bir gazetedir.
Beyoğlu İstiklâl caddesinde Türk bayrağı asarak önlem almış olanların dışında ve daha önce tertipçiler tarafından işaretlenmiş tüm dükkanlar yerle bir edilmişti. Örgütlendirilmiş ve kışkırtılmış çapulcu kalabalıklar tarafından Taksim, Arnavutköy, Ortaköy, Karaköy, Eminönü, Sirkeci, Gedikpaşa, Çarşıkapı, Kumkapı ve Bakırköy de aralarında olmak üzere 52 yerde birden aynı anda çıkarılan yangınlarla tarihi, ulusal, kültürel ve sanat varlıkları bir gecede yakılıp kül edildi; yıkıldı, yağmalandı. İstiklal caddesi baştan ayağı tek bir dükkan kalmamacasına yağmalanmıştı. Yollar boydan boya kırılıp dökülmüş, parça parça edilmiş eşyalarla doluydu. Ellerine kazma, kürek, balyoz ne bulmuşsa kırılıp dökülecek Rum, Ermeni evi, işyeri arayan grupları şehrin dört bir yanında sabaha kadar terör estirdi. Tünel’deki Embros, Apoyevmatini, Tahidromos gibi Rumca yayın yapan gazetelerin idarehaneleri; Patrik’in Tarabya’daki evi ateşe verildi. Rum ve Ermeni hastanelerine bile saldırılarak yangınlar çıkarılmış, gayri Müslim mezarlıkları açılarak cesetler sokaklarda sürünür olmuştu.
Milli Eğitim Bakanlığının resmi verilerine göre, İstanbul’da ilk, orta ve lise derecesinde 32 Rum ve 8 Ermeni okulu tahrip edilmişti. İstanbul’da 74 kilise vardı. 70’i aynı zamanda yakılıp yıkılmıştı. Kiliseler dışında bir Havra, 8 Ayazma, 2 Manastır, 3 bin 584’ü Rumlara diğeri Ermeni ve Musevilere ait 5 bin 538 gayrimenkul tamamen yakıldı.
İzmir’de Yunan konsolosluğu ile Fuardaki Yunan pavyonu ve Yunan kilisesi tamamen yakıldı, sahildeki iki Rum motoru batırıldı.
Ankara’da ve diğer bazı taşra kentlerinde ise her nasılsa kalmış olan Rum ve Ermenilerin kilise ve işyerleri de bu kıyımdan nasiplerini aldılar. Asıl büyük yıkımın yaşandığı İstanbul ise tarihinin en büyük toplumsal felaketlerinden birini yaşamaktaydı.
15 Ekim 1955 tarihi itibariyle 4 bin 333 kişinin toplam 69 milyon 578 bin 744 TL zarar gördüğü beyan edilmişti.[461] Oysa bu rakamın gerçeğin çok küçük bir kısmı olduğu kolaylıkla anlaşılabilir. Bir tek kilisede bile tahrip edilip yağmalanan antika sanat eserlerinin değeri bile bu kadar edebilir. Gazeteci Haşim Akman’ın dediği gibi “Tahrip edilen malların değeri gerçekten de inanılmaz boyutlardaydı. Ama İstanbul’un 500 yıllık çok kültürlü yapısına düşen bomba, hiç bir şeyle kıyaslanamayacak ölçüdeydi.”[462]
O sıralarda DP İstanbul milletvekili olan Aleksandros Haçopulos, TBMM’de yaptığı konuşmada Polisin tahrip ve yağma yapanları koruduğuna , örnekler verirken Büyük Ada’ya polisin gözleri önünde kayıklarla gelen 200-300 civarında kişinin Rum ev ve işyerlerini tahrip ettikten sonra yine polisin gözleri önünde elleri kollarını sallayarak Adayı terk ettiklerini belirtmektedir. Kendi evi de saldırıya uğrayan Haçopulos olayı şöyle anlatmaktadır.
“.. Evimin yanında polis karakolu bulunmaktadır. Bizi tanırlar, anne ve babamı bilirler. Tahripçiler evin içine giriyor, ev tamamiyle tahrip ediliyor ve evimin önünde duran silahlı jandarmalar hiç müdahale etmiyor. Bu hadisede diyebilirim ki evim değil, tahripçiler muhafaza edilmiştir. Babam ve annem 80 yaşındadır. Yataktan aşağı atılmış ve gece yarısı, yatakları dahil Her şeyleri tahrip edilmiştir. Başbakanlık Müsteşarı Salih Korur evimin halini gözleriyle görmüştür. ...
Sarf ettikleri cümleler de şunlardır; kırın, yıkın, mebusun evini. Bedavadan para alıyor.”[463]
Bir iktidar partisi milletvekilinin evinin, yaşlı ana-babasının jandarma ve polisin gözleri önünde gece yarısı saldırıya uğraması, diğer insanların ne gibi bir şiddet ve kıyıcılıkla karşı karşıya kalmış olduklarını çarpıcı biçimde ortaya koymaktadır.
Bir başka tanıklık 6-7 Eylül olaylarındaki Kontrgerilla tertipleyiciliğine sivil bir gözlem getirmektedir. Evini yağmalanmaktan Türk bayrağı çekerek ve Türk’müş gibi davranarak kurtaran Sarkis Varbed anlatıyor :
“Gece saat bir. Köşe başında düdük sesi duyuldu. Bir de baktık bir subay. Yanlarında askerler. Yağmacılar kaçmaya başladı, kimin elinde bir makine, kiminin koltuğunda bir halı, gardıroplar kırılmış, buzdolapları sokağa atılmış. Yığın yığın kırık dökük eşya bütün sokağı kaplamış. Elimde kahve fincanı var. Bir subay geldi. ‘Kahvenin tadını çıkaracak yeri ve zamanı çok iyi seçmişsin. Her Türk sizin gibi olmalı. Ama artık kahvenizi içerde için, çünkü askeriye bu işe müdahale etti’ dedi. Tabii dedim, “Türk subayına saygımız sonsuz..
Fener Patrikhanesi Saint Sinod Meclisini adına Başbakan Adnan Menderes’e 15 Eylül 1955 günü bir mektup gönderen Ortodoks Rum Patriği Athenegoras olayları şöyle anlatmaktadır;
“Muayyen bir program ve plan mucibince teşkilatlandırılmış bir sevk ve idare tahtında hazırlanmış bulunan halk kitleleri şehrin muhtelif noktalarında gece vakti ve aynı zamanda ve bir emirle hareket ederek emirlerine amade her türlü vesaiti nakliye ve her türlü tahrip edici alet ile, asayişi muhafazaya memur olanların gözleri önünde, dehşet verici savletle ırkımıza karşı tecavüze girmişlerdir. Asırların emaneti, insaniyetin malı ve bütün memleketimizin medârı iftiharı olan medeniyetin eserleri tahrip edilmiştir. Adedi 80’i bulan kilise ve ibadehânelerimizin 70’i müthiş tahribata mâruz kalmış, kısmı âzamı ateşe verilmiştir. Mukaddes kilise eşyası ve evâni tahrip edilmiştir. Kıymeti biçilmez tarihi sanat eserlerimiz tahrip edilmiştir. İbadethanemizin mukaddesatı utandırıcı bir şekilde kirletilmiş, talan ve yağma edilmiştir. İstimzar ve yağma her tarafta sürdürülmüştür. Patrikhanelerdekiler de dahil olmak üzere ölülerin mezarları açılmış, henüz defnedilen ölüler parçalanmıştır. Ölülerin kemikleri istirahatgahlarından çıkarılarak etrafa atılmış ve ateşe verilmiştir. Her tarafta ruhaniler aranmış, bulunanlara işkence edilmiş, ölümle tehdit olunmuş, hatta bir tanesinin canına kıyılmıştır.”[465]
Çok sonraları resmi kayıtlarda 3 ölü 30’da yaralı olduğu açıklandı. Basın üzerindeki resmi ve gayrı resmi sansür, mezarların açılıp ölülerin bile caddelerde sürüklendiği bu olaylarda gerçek insan kaybının verilmediğini gösteriyor Buna rağmen birçok gazete “bazı küstahların linç edildiğini” yazmaktaydılar.
Nitekim Yelda; İstanbul İHD Şubesinin “Utandıran Tarih” isimli fotoğraf sergisinin açılış kokteylinde gazeteci Hıfzı Topuz’un o yıllardaki sansürü anlatırken; “6-7 Eylül tahribatı ile ilgili resim yayınlamak yasaktır; Zarar görenlerin istekleri, talepleri şeklinde haber yazılamaz; Beşiktaş’ta çuval içinde üç yanan insan bulunmuştur, bunun haberinin yapılması yasaktır; vb” gibi yasaklamalarla karşılaşmış olduklarını yazmaktadır.[466]
6-7 Eylül olaylarındaki gözle görülür ilke, tüm görgü tanıklarının da belirttikleri üzere polislerin ve saldırganların “Cana bir şey gelmeyecek, yalnızca kırılıp dökülecek” demeleridir. Bu da hedefin ve yöntemin dikkatlice seçildiğini göstermektedir.
7 Eylül günü İstanbul, Ankara ve İzmir’e Sıkıyönetim ilan edildi. “Örfi İdare Kumandanlığına” 3. Ordu müfettişi Korgeneral Nurettin Aknoz atanmıştı. 10 Eylül’de Sıkıyönetim Mahkemeleri çalışmaya başladı ve haklarında soruşturma açılan 3 generale işten el çektirildi.[467]
Sıkıyönetim ilanı görüşmelerinde “güvenlik kuvvetlerinin zafiyeti ve vaktinde önlem almaması” konusundaki eleştirileri cevaplayan Başbakan Yardımcısı Fuad Köprülü, “..bu hadiseden Hükümet önceden haberdardı. Ona göre bazı tertibat da almıştı. Fakat hadisenin günü ve saati belli değildi.” diye savunma yapar. Ancak onun “haberimiz vardı” deyişi, işi “komünistlerin yapacağını biliyorduk, ama gününü saatini bilmiyorduk. Bombalama olayı da vesile oldu” gibi devlet senaryosuna uygun bir açıklamadan ibarettir..
Olay kitlesel bir şiddet gösterisi ve yıkım olarak tezgahlanmışken, sonuçlarından bir başka türlü de yararlanmak için DP Hükümeti, “İstanbul’un ve esas olarak memleketin esas itibarı ile bir komünist tertip ve tahriki ile ağır bir darbeye maruz kaldığı..” yolunda alelacele bir bildiri hazırlayarak sorumluluğu hiç ilgisi olmadığı halde dönemin ünlü solcu ve komünistlerinin sırtına yıkmaya çalıştı.
Sıkıyönetim yargılamalarında olayın sanıkları olarak Aziz Nesin, Hasan İzzettin Dinamo, Dr. Müeyyet ve Can Boratav, Dr. Hulusi Dosdoğru, Dr. Nihat Sargın, Kemal Tahir, Asım Bezirci, Faik Muzaffer Amaç, Aslan Kaynardağ, İlhan Berktay[468] gibi isimleri görmek oldukça dramatiktir.
Sorumluluğu komünistlere yıkma işi o kadar acemice tezgahlanmıştı ki, olaydan 6 ay önce ölmüş biri ile o anda doğuda askerliğini yapmakta olan bir başkası da sanık olarak gösterilmişti. Aylarca Harbiye hücrelerinde tutulan sanıklar Sıkıyönetim Mahkemesinde yargılandıktan sonra beraat ettiler.
Fakat daha da dramatik olanı gerçekten ilgileri olmadığı halde Türk Sol’unun 6-7 Eylül olaylarına bakışıdır. İşin altındaki devlet provokasyonunu, ırkçılık ve şovenizmi göremeyen Türk Sol’u olaylarda “bir halk hareketi, başkaldırı” keşfetmeye çalışmıştır.
Yelda, olayların tanığı olma sıfatıyla İHD İstanbul Şubesi’nde “Utandıran Tarih” isimli sergiye çağırdıkları eski TKP’li Metin İlkin’in “6-7 Eylül’ü milli bir hareket olarak görmediğini”, “olaylarda göze çarpan bir şey vardı, o da servet düşmanlığı. Bu servet düşmanlığı da çok doğal bir şey” dediğini aktarıyor.[469]
Ben de kendisiyle bir görüşme yaptığımda eski KKE’li ve anti-faşist Yunan direnişçilerinden Manolis Glezos’dan benzer bir anekdot dinlemiştim. 1960 yılında Atina’da toplanan Komünist Partileri konferansına, TKP delegasyonundan katılan bir “Türk yoldaş”ın (muhtemelen Mihri Belli) 6-7 Eylül olaylarını, “Yoldaş bu, Türk emekçilerin Rum ve Ermeni burjuvazisine karşı bir isyanıdır.” diye yorumladığını üzüntüyle aktarıyordu.
“Atatürk’ün evinin bombalanması” olayının Türk devletinin tertiplediği bir provokasyon olduğu Yunan makamlarınca o günlerde ortaya çıkarılmıştı. Olayla ilgili olarak Selanik Hukuk Fakültesi’nde burslu öğrenci olarak okuyan ve bir Türk ajanı olan Oktay Engin’in ve Selanik Başkonsolosluğu Kavası Hasan Uçar yakalanmışlardı. Konsolosluk yetkilileri dokunulmazlıkları olduğu için yargılanamazken, Uçar ve Engin süre tutuklu kaldıktan sonra tahliye edildiler.15.6.1956 tarihinde tahliye olan Engin Türkiye’ye kaçarak Yunan tabiiyetinde olmasına rağmen Bakanlar Kurulu kararı ile vatandaşlığa alınmış kendisine pek çok olanak sağlanarak korunmuştu. Engin ve Uçar, gıyaplarında Yunan Mahkemelerince iki-üç yıllık cezalar almışlardı.
1960 Darbesinden sonra yapılan “Yassıada Duruşmaları”nda olay devletin resmi makamlarınca da doğrulanmıştır. 6-7 Eylül olaylarının başlamasına “bahane” olarak kullanılan, Selanik’te “Atatürk’ün Evinin bombalanması işinin Selanik Başkonsolosu M. Ali Balin, Yardımcısı M. Ali Tetikalp tarafından Dışişleri Bakanlığının da bilgisi içinde örgütlendiği; kavas Hasan Uçar ile Oktay Engin’in eylemi birlikte gerçekleştirdikleri; Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı F.Rüştü Zorlu, İçişleri Bakanı Namık Gedik'in 6-7 Eylül olaylarını yaratmak amacıyla bu tertibin içinde oldukları iddiası ile 11 kişi hakkında dava açılmıştır.[470]
6/7 Eylül olaylarının tıpkı ‘koyun” gibi her şeyinden yararlanılan bir olay olduğu için, bombalama olayı da dahil 6/7 Eylül hadiselerinden dolayı devrik DP hükümetinin de ayrıca yargılanılması da ilginçtir. Olanlardan iyice teşhir olan TC devletini aklamak ve sorumluluğu sadece devrik DP Hükümetine yıkmak için yapılan yargılamalarda, duruşmalar ilerledikçe devletin perde arkasındaki gücünün teşhir olma endişesi ile bu dosya Yüksek Adalet Divanı, tarafından 5.1.1961 tarihinde kapatılarak, sanıklar hakkındaki dava geri alındı. “Bebek, Köpek,Metres” davalarıyla işleri sulandırılmaya devam edildi.
Oysa olayların sadece “hükümet provokasyonu” olmayıp daha kapsamlı bir Genelkurmay hazırlığı ve devlet politikasının ürünü olduğunu 30 yıl sonra bir Türk generalinin itirafı ile “Özel Harp Dairesi” adına sahiplenilmiştir. Bomba provokasyonunun sadece hükümetin işi olmayıp devlete ait olduğunun maddi kanıtlarından biri de, yaptığı işe “kahramanlık” olarak sahiplenen bombacı Oktay Engin daha sonra devlet kademelerinde hızla ilerleyerek 1992’de Nevşehir Valiliğine kadar gelmesidir. Şimdilerde ise Emniyet Genel Müdürlüğü Planlama Daire Başkanı !
Olay günlerinde TBMM’den “Hemen hemen bütün evlere girenler şu cümleyi kullanmışlardır; “Korkmayın sizi asıp kesecek değiliz. Buna dair emir vardır. Yalnızca evlerinizi tahrip edeceğiz.” Bu emri verenler vardır. Kimlerdir. Bu iş hangi teşkilatın mahsulüdür?”[471] sorusunu soran ve “Sayın arkadaşlarım teşkilat tertipliydi. Muazzamdı.” tespitini yapan Haçopulos’a yanıt 37 yıl sonra Emekli Orgeneral Sabri Yirmibeşoğlu’ndan gelmiştir.
Olayların “Türk Gladiosu” olarak tabir edilen “(Ö.H.D) Özel Harp Dairesi ”nin “muhteşem bir örgütlenmesi” olduğunu övünerek itiraf eden General Yirmibeşoğlu, gazeteci Fatih Güllapoğlu’na şunları anlatmaktadır;
“Bak ben sana bir örnek daha vereyim. 1974’deki Kıbrıs Harekâtı. Eğer Ö.H.D. olmasaydı, o harekât, yani iki harekât da o kadar başarılı olabilir miydi?
Harekât başlamadan önce Özel Harp Dairesi devredeydi. Adaya, bankacı, gazeteci, memur görüntüsü altında Özel Harp Dairesi elemanları gönderildi ve bu arkadaşlarımız, adadaki sivil direnişi örgütlediler, halkı bilinçlendirdiler. Silahları 10 tonluk küçük teknelerle adaya soktular.
Sonra 6-7 Eylül olaylarını ele al.
-Pardon Paşam anlamadım. 6-7 Eylül olayları mı?
-Tabii. 6-7 Eylül de, bir Özel Harp işiydi, Ve muhteşem bir örgütlenmeydi. Amaca da ulaştı...(Paşam bunları söylerken benden de soğuk terler boşanıyordu). Sorarım size, bu muhteşem bir örgütlenme değil miydi?
-E, evet Paşam!”[472]
Generalin 6-7 Eylül olaylarını 1974’de Kıbrıs’ın İşgali hazırlıkları anlatırken hatırlaması rastlantı değildir. Çünkü 6-7 Eylül olayları ile “Kıbrıs Sorunu” arasında görülenin dışında çok daha yakın bir bağlantı vardır. General Yirmibeşoğlu’nun bahsettiği “Özal Harp Dairesi”nin Kıbrıs’taki örgütlenmelerinin başlangıç tarihi de 1955’e dayanır. Kıbrıs Türkleri içinde “Volkan”, “9 Eylül” gibi kontrgerilla örgütleri bu tarihlerde örgütlenmiş, 1958 yılında ise bizzat Türk Generallerinin örgütlediği “Kıbrıs Türk Mukavemet Teşkilatı” adıyla merkezileştirilmişlerdi. 1974 işgaline kadar geçen süre içindeki “Özel Harp dairesi”nin çalışmaları bu kanaldan yürümüştür.
1950’lili yıllarda halen bir İngiliz sömürgesi olan Kıbrıs’ta, bağımsızlık mücadelesi yükselmektedir. Bağımsızlık mücadelesini daha çok Yunanlı yurtseverler üstlenmiş bulunmaktaydılar. “Bağımsız Kıbrıs”ın sonuçta Yunanistan ile birleşmesine kesin gözüyle bakan TC, bunu önlemek için Kıbrıs bağımsızlık mücadelesine karşı, sürekli olarak İngiliz yönetiminin yanında yer aldı. Sorunu Birleşmiş Milletlere taşımadan kendi inisiyatifinde çözmeye çalışan İngiltere Başbakanı Eden’in önerisi ile taraflar, 29 Ağustos 1955’de Londra’da düzenlenen bir konferansta bir araya geldiler. İngiltere, Türkiye ve Yunanistan Dışişleri Bakanları Mc Millan, Stefanapulos ve F. Rüştü Zorlu’nun katıldıkları Londra Konferansı başarısızlıkla sonuçlandı. Yunanistan Adanın bağımsızlığını ve “self determination” hakkının tanınmasını istiyordu. İngiltere ileri tarihlerde Anayasal bir özerklik vermeyi öneriyor; TC ise Kıbrıs’taki statü değişikliklerine karşı çıkarak tek değişikliğin Adanın Türkiye’ye verilmesi olabileceğini savunuyordu. Zaten tıkanmış olan konferans o sıralarda Londra’da görüşmelerde bulunan TC Dışişleri Bakanı Zorlu’nun Selanik olayını kınayarak ayrılmasıyla kesilmişti.
Zaten 6-7 Eylül olaylarından önce de Kıbrıs bahanesiyle Rum halkına karşı legal provokasyonu devlet destekli bir dernek olan “Kıbrıs Türktür Cemiyeti” yürütmekteydi.[473] Dernek Yargılamalara konu olmuş, zaten paravan olarak kullanıldığı için “feda” edilmiştir. Devlet, Kıbrıs bunalımı karşısında Türkiye’deki Rum nüfusu “rehine” olarak kullanacağının işaretini vermiş; dahası Kıbrıs’ı kaybetme olasılığına karşı içerdeki Rum ticaret ve kültürünü tasfiye ederek etnik homojenleşme yolunda keskin bir adım daha atmıştır.
Varlık Vergisi’yle birlikte ekonomik etkinliklerinin büyük kısmı Türk burjuvazisi tarafından ele geçirilen gayrimüslimler; 6/7 Eylül’le birlikte yalnız ekonomik yaşamdan değil, sosyal ve kültürel yaşamdan da tamamen tasfiye edilmişlerdir.1950’li yıllarda 800 veya 1 milyon civarında olan Rum ve Ermeni nüfusu, bu korku ve terör ortamı nedeniyle yaşanan göçler nedeniyle bugün 1650 kişiye kadar düşmüş durumdadır. General Yirmibeşoğlu’nun “amacına da ulaştı” dediği şey bunlardır.
6-7 Eylül’de içe, Kıbrıs’ta dışa doğru gelişmenin bir iç bağlantısı vardır; 1964 Bağımsız Kıbrıs’ta Yunanistan’la birleşme politikasının ağırlık kazanmasına karşılık; İstanbul’da Rum ve Ermenilere ait gayri menkul ve Vakıf mallarının alınıp satılmasına konan ambargoyla; 1974’de Kıbrıs’ın işgal edilmesiyle İstanbul’da kalmakta direnen Rumların da mal mülklerini bırakarak Yunanistan’a göç etmeleri ile sürmüştür.
Olaylarda “Sanık” olarak yargılanmış olan Hulusi Dosdoğru’ya göre;
“6-7 Eylül olayları, ne bir komünist kışkırtması, ne de nasırına Kıbrıs olayları nedeniyle basılan halkın kendiliğinden reaksiyonudur. 6/7 Eylül 1955 olayları, adı Demokrat “Demirkırat”, toy, fanatik, sorumsuz bir yönetimin İstanbul-İzmir metropollerinin her köşesindeki Rum azınlığa karşı, baştan sona sistemli, planlı, programlı tertip ve kışkırtmaları ve illegal uzantılarıyla kopartılmış bir toplu yıkım ve kırım kasırgasıdır.”[474]
Tanık olduğu 6-7 Eylül olaylarını “Gül Sancısı” adlı romanında işleyen ANAP Milletvekili Yılmaz Karakoyunlu , Aktüel dergisinin yaptığı bir röportaja verdiği yanıtlarda asıl amacın “Osmanlı’dan beri iktisadi hayatı elinde bulunduran azınlık sermayesinin Türk kesimine transferi” olduğu görüşündedir;
“Hadiselerin başlangıç itibariyle bir tertip olduğu ortadadır. Nitekim o tarihte Atatürk’ün evine bomba koymak suretiyle bu heyecanı yaratan insan bugün Nevşehir Valisidir. Bir mürettip. Bugün devletin tertibinden sorumlu bir makamın sorumlusudur! Bu da az buz bir iş değildir. Ben o arkadaşımızı tezyif etmek için söylemiyorum. O bir görevdi, yerine getirildi. Tertibin oluğunun en güzel örneğidir.
...
Hadise, sadece bir sermaye transferi anlamı da taşımaz. Bir sermayeyi, bir varlığı yok etmektir. Örneğin Varlık Vergisi’nde öyle değildir. Sizden zorla vergi almaya kalktım. Evinizi sattım, ben ucuza aldım. Mal benim aktifime geçti. Burada öyle değil. Her şey payimal edildi, perişan edildi, talan edildi. Yani fiziki olarak sermaye tahrip edildi. Ama kabul etmek zorundayız ki o hadiseden sonra Anadolu’dan İstanbul’a gelmiş, palazlanmış esnaf, ticaret hayatının da sahibi olmuştur. 6-7 Eylül hadisesinde tahrip edilen kadronun yerini dolduranlar, bugün Türk iktisadi hayatında önemli isimler olmuşlardır.”[475]
Mete Tuncay, 6-7 Eylül Olaylarını “İstanbul’da İmparatorluk kültürünün sona ermesi ve taşralaşmanın başlaması” olarak nitelendirmektedir.[476]
“Azınlıkların bir rehine gibi tutulduğu” görüşünde olan Yelda “Azınlıkların, mal gibi, milli alacaklara karşı rehin tutulmasını hangi ahlaka sığdırabiliriz?” diye sormaktadır.”Milli ahlâka herhalde. Kıbrıs’ta ele geçirilemeyenlerin bedeli ödetilen Rumlar ve diğer ‘gâvurlar’ oldu.
Yunanistan, Ermenistan, İsrail veya diğer ‘gâvur’ milletlerle çıkacak gerginliklerde bedel ödetilecek gruplardır hâlâ azınlıklar.
Quelle: Istanbul.indymedia.org
Recep Marasli ist uns wohlbekannt!
6-7 Eylül 1955 50 Yıl Sonra!..http://www.tarihvakfi.org.tr/pht/haber/6-7Eylul01.jpg6-7 Eylül 1955 Olaylarının 50. yıldönümü nedeniyle Toplumsal Tarihin bu sayısında, 1956 yargılamalarının soruşturma hâkimi Amiral Fahri Çokerin arşivine yeriyoruz. Arşivindeki tüm malzemeleri Tarih Vakfına bağışlayan merhum Fahri Çokerin ebediyete intikalinden sonra malzeme üzerindeki yayımlanma yasağının kalkması, söz konusu fotoğraf ve belgeleri kamuoyuna sunma imkânı doğurdu. Birkaç istisna dışında büyük bir bölümü ilk kez yayımlanacak olan fotoğraflar, 6 Eylül gecesi ve 7 Eylül sabahı Milli Emniyet Hizmetleri ve yabancı basın mensupları tarafından çekilmiş bir klasör dolusu fotoğraf arasından seçildi. Bugüne dek çeşitli yayınlarda 7 Eylül sabahı olayların sonuçlarını görüntüleyen çok sayıda fotoğraf söz konusuyken, olay gecesi tahrip anında çekilen pek az fotoğraf yayımlanabilmişti. Olaylardan hemen sonra sıkıyönetim tarafından Türk basınına getirilen sansür ve sınırda yabancı basın mensuplarının görsel malzemelerine el konulması, bu fotoğrafların çoğunun şimdiye kadar hiçbir yerde yayımlanmadığının bir kanıtı sayılabilir...
Türk Milliyetçiliği ve
Homojenleştirme Politikası
http://www.tarihvakfi.org.tr/pht/haber/6-7Eylul02.jpg19. ve 20. yüzyıllarında çokuluslu imparatorlukların dağılmasını, etnik olarak homojen devletlerin kurulması çabası izlemiştir. 1919-1920 Paris Barış ve 1923 Lozan antlaşmalarının sonucunda homojen ulus-devletler değil, içlerindeki etnik gruplardan birinin, kaderini tayin hakkını kendinde gördüğü ve kendini yeni devletin taşıyıcısı olarak tanımlarken diğer etnik gruplara azınlık statüsünü atfettiği devletler oluşmuştur. Ancak, bu yeni devletlerin azınlıkları, genellikle, ulus-devletin homojenleştirilmesi önünde bir engel ve hatta tehdit olarak algılanmışlardır. Devletin yeni meşruiyet zeminini meydana getiren unsur, etnik-kültürel birlik olarak kabul edildiğinden, diğer etnik grupların varlığı, ancak yeni devletin bir zaafı olarak görülebilecektir...
6-7 Olaylarının Hikayesi
Türk dış politikasında hâlâ önemli bir yer tutan Kıbrıs sorunu, 1955 yılında Türk kamuoyunun gündeminde baş köşeye oturmuştur. Londrada Kıbrıs konusunda görüşmeleri sürdüren Dışişleri yetkilileri temaslarına devam ederken, Atatürkün Selanikteki evinde bir bomba patlaması ile ilgili haber önce 6 Eylül 1955 günü Türkiye radyolarında yayınlanır. Bunun üzerine, Atamızın Evi Bombalandı manşeti ile ikinci baskı yapan İstanbul Express gazetesinin nüshaları o dönemde kurulmuş olan Kıbrıs Türktür Cemiyeti üyeleri tarafından bütün İstanbulda satılmaya ve halkı galeyana getirmek üzere kullanılmaya başlanır...
6-7 Eylüle
Tanıklıklar...
http://www.tarihvakfi.org.tr/pht/haber/6-7Eylul03.jpgÇok, çok fena. O zaman ben evliydim, 2 yaşındaydı Lula. (Sarıyer) Yenimahallede yazlıktaydık. İstanbuldan haber geldi, Beyoğlu yanıyor. Saat sekiz, sekiz buçuk filan. Taş dolu bir kamyon geldi. Kamyonun içinden 10-15 kişi çıktı, ilk evvela gazinoyu kırdılar, bir şey bırakmadılar. Bir araya toplandık, zangoç vardı, karısı ve oğluyla; papaz vardı kızları ve karısıyla beraber. Başladılar dışarıdan camları kırmaya, taş atmaya. Aman napalım derken artık karanlık da oldu. Arka taraftan bir Türk ailesi oturuyordu, biliyordu o ne olacağını. Hemen papazın kızlarını aldılar, pencereden. Ben Lulayı şiltenin altına koydum, çocuğu öldürecekler. Taşlar yağmur gibi geliyor. Evin kapısına geldiler. Onu da tekmeyle kırdılar. Babam hiç zaman kaybetmeden oda kapısını açtı. Türkçeyi Türk gibi konuşuyordu babam. Kırıyoruz dedi, Kıbrıs için. Helal olsun, vatana helal olsun dedi, gelenler. Beni, karımı, kızlarımı, öldürün dedi babam. Yok, öldürmeye iznimiz yok dediler, kırmaya iznimiz var. İsmini sordular, Kemal dedi babam. Af edersin, Kemal ağabey deyip gittiler. Bakkala gittiler, bakkal da diyor ki Hangi Kemal? Bu Koçodur, Rumdur. Tekrar geri geldiler. Radyo ve buzdolabını pencereden aşağı attılar. Yataklar, elbiseler, gardırobun içinde hiçbir şey kalmadı. Yani biz kaldık. Titriyorduk, kırın diyordu babam, ne yapsın, kırın, atın, helal olsun, atın! Kırdılar, vurdular, gittiler. Geceyi nasıl geçireceğiz? Papazın kızlarını istediler, Burada yoklar dedik. Papazı aldılar, bir motosikletin üstüne bağladılar, yol boyunca çektiler. Aynı saatlerde, F.S.nin kocası bir an önce ailesinin yanına gelmek üzere Sirkeciden yola çıkar. O akşam kocam işteydi. Saat üçte geldi; Sirkeciden, Yenimahalleye yayan geldi. O da kırıp yırtıp da geliyordu, ne yapsın. Kırmayan, yıkmayan gâvurdur, diye düşünüyorlardı....
Kaynak: Toplumsal Tarih Dergisi
Hocam: Recep Maraslinin kim ve nasil bir Düsüncede oldugu bende bilmekdeyim. Benimki sadece bu Olaylarin, gelisatinin anlatimi acisindan bu Yaziyi Gercekleri yansitmasi acisindan dogru buldum; Recep Maraslinin kendisini degil!
Telli Baba
25.05.06, 16:24
Recep Marasli'nin en hizli Kürtcülerden ve Ermeni destekcilerinden oldugunu hatirlatalim bilmeyenlere!
taycunist, madem öyle, o zaman neden ekliyorsun bu herifin makalelerini? Biraz mantıksız geliyor bana...
http://www.sabah.com.tr/2005/09/08/im//4EA40AF92DBD0F4F9C4BAEFBb.jpgh ttp://img.sabah.com.tr/i/1_pix_beyaz.gifhttp://img.sabah.com.tr/i/1_pix_beyaz.gif
6-7 Eylül Olayları, Batı ülkelerinde 'Barbar Türk' imajını sağlamlaştırdı, birbirinin dinine saygılı ve birarada yaşama geleneğini ortadan kaldırdı Türk bayrağı Atatürk resimleri ve 'Kıbrıs Türktür, Türk kalacaktır' sloganı gibi ulusal ve mukaddes sembollerle, kitleler şiddet ve yıkıma yönlendirildi.
10Eylül 1955 günü Cumhurbaşkanı Celal Bayar başkanlığında kurulan komite ile 6-7 Eylül Olayları'nın mağdurlarına yardım eli uzatılmak istendi. Bu amaçla bütün yurtta bağış kampanyası başlatıldı. 1957 yılının sonuna kadar 3.247 kişi ve kuruluşa toplam 6.5 milyon TL (yaklaşık 2.3 milyon Dolar) ödendi. 1956 yılında Menderes hükümeti tarafından çıkarılan bir yasa ile de, olayların mağdurlarına ödenmek üzere 60 milyon TL'lik (yaklaşık 21.4 milyon Dolar) tazminat fonu ayrıldı. Bu fon bilirkişilere başvurup yıkılan ev ve işyerinde hasar tespit çalışmalarını yaptırmış olan mağdurlara dağıtıldı. Bütün bu yaraları sarma gayretlerine rağmen, 6 - 7 Eylül Olayları Türkiye'nin yurtdışındaki imajına çok ağır bir darbe vurdu. Batı ülkelerinde 'Barbar Türk' imajı sağlamlaştı. Belki de daha önemlisi, Türkiye'de farklı kültürlerin bir arada yaşama geleneğini ortadan kaldırdı. 1955'ten sonra gayrimüslim vatandaşlarımızın yurtdışına göçü sonunda, özellikle büyük şehirlerimizde birbirinin dinine, kültürüne saygılı ve ortak yaşam alışkanlıklarını geliştirmiş insanların sayısı azaldı. 6 - 7 Eylül Olayları'nı yaşayanların, yerli olsun yabancı olsun olayları izlemiş olan kişilerin üzerinde çok durdukları bir meseleyi aydınlatmak gerekiyor.
NEDEN SALDIRDILAR?
Yüzlerce yıldır Rumlar'la yan yana yaşamış olan İstanbullu Müslüman Türk kesim, nasıl olup da Rum mallarına karşı bu denli saldırgan bir tavrı sergilediler? Daha önceki bölümlerde İstanbul basınının Rum cemaatine karşı örgütlediği tahrik ve hedef gösterme kampanyasından bahsetmiştik. 1955 yılı ağustos ayı boyunca, İstanbul Rumları'nın Yunanistan'da Batı Trakya'da yaşayan Türk azınlığa göre çok rahat yaşadıkları konusunda İstanbul basınında yüzlerce haber çıktı. Halk arasında bu propagandanın etkisinin 'Rumlar'ın Türkler'in aleyhine olarak zenginleştikleri' yönünde bir izlenim yarattığını kabul etmek gerekir. O günlerde 'medya' bu havanın egemen olması için elinden geleni yaptı. Fakat bu havanın şehirde tam anlamıyla egemen olması bile, tek başına birilerinin vitrinleri sopalarla kırması sonucunu ortaya çıkarmaz. 6 Eylül gecesi saldırganlar vitrinlerin önündeki demir parmaklıkları kaynak makineleri ve tel makasları ile kesip kepenkleri açtıktan sonra, dükkan içindeki alet ve makineleri dışarı çıkartarak sokağın ortasında paramparça ediyorlardı. Dolayısıyla bu toplumsal şiddeti açıklamak gerekiyor.
ULUSAL VE MUKADDES
İşte tam bu noktada 6 Eylül akşamı Taksim Meydanı'nda toplanan tahrikçiler ve onların önderlerine bakmak gerekiyor. Atatürk'ün Selanik'teki evine bomba atıldığının duyulması ile 'mukaddesata el uzatıldığı'nı düşünen gençler ve bunları yöneten KTC üyeleri cumhuriyetin kurucusu Atatürk'un imajının yara aldığını düşünüyorlardı. Hakim Tümamiral Fahri Çoker'den bize kalan fotoğraflara baktığımız zaman tahrik aşamasında Türk bayrağı, Atatürk resimleri ve 'Kıbrıs Türktür, Türk kalacaktır' sloganlarının birer ulusal sembol olarak kullanıldığını görüyoruz. Ulusal sembollerin ustaca kullanımına son dönemden bir örnek vermek gerekirse, 2002 seçimlere katılan bir siyasi partinin sadece bu sembolleri ve 'dağ başını duman almış' marşını kullanarak ciddi oy topladığını biliyoruz. Ulusal sembollerle çok ustaca oynanmış olmasının kitleleri şiddet ve yıkıma doğru yönlendirdiğini görüyoruz. 6-7 Eylül Olayları'nın arkasında 'tertip ve plan' aranacak ise bu sembollerin ustaca kullanımında aranmalıdır. Tek tek şahıslar düzeyinde 'kim yaptı?' sorularının cevabı yoktur. 6 - 7 Eylül Olayları sırasında bütün bu "mukaddes" sayılan ulusal sembolleri kim bu denli ustaca yönlendirdi sorusunu sormak daha doğru olur.
KİMLER ÖRGÜTLEDİ?
6 Eylül 1955 gecesi İstanbul'da yaşananların faturasının tek bir kişi ve kesime çıkarılması çok zordur, hatta imkansızdır. Aşağıda isimlerini sayacağımız hiçbir kişi, grup ve kesim bu işi diğerlerinin yardımı olmadan gerçekleştiremezdi: Menderes hükümeti, İstanbul basını, üniversite gençliği, Kıbrıs Türktür Cemiyeti, Atatürk'ün evine bomba koyanlar, olaylara seyirci kalan emniyet güçleri, Anadolu'dan getirilen eli sopalı adamlar, Şoförler Cemiyeti, İşçi Sendikaları ve DP yerel örgütleri 6 Eylül gecesi İstanbul'da yaşananları tek başlarına gerçekleştirme imkanına sahip değillerdi. Ancak bütün bu unsurların yan yana gelmesiyle ve birbirine yardım etmesiyle bu olaylar gerçekleşebildi. Dolayısıyla, 6 Eylül gecesi İstanbul'da yaşananlar sanki son derece zor bir tiyatro eserini veya bir müzikali sahneye koymak üzere, bilerek veya bilmeyerek rol almış olan kişi, grup ve kesimlerin bir ortak prodüksiyonudur. Bu sahne eserinin yazarının tek bir kişi olduğunu söylemek de mümkün değildir.
İSTANBUL DEĞİŞMİŞTİ
6 Eylül gecesi olaylara aktif olarak katılan bazı kesimlerin toplumsal özelliklerine dikkat çekmek istiyorum. 1945 ile 1955 arasındaki on yılda İstanbul nüfusunun 1.000.000'dan 1.600.000 yükseldiği ve nüfus sayımlarına göre 1955'te İstanbul dışında doğanların oranının yüzde 37.4'den yüzde 44'e yükseldiği göz önünde tutulduğunda, bu yoksul kesimin olaylara müdahil olmasını ve yağmaya karışmasını açıklamak kolaylaşır. Tahminlere göre 1955'te İstanbul'da 50.000 gecekondu vardır ve bu gecekondularda oturan nüfusun toplamı 250.000 kişi civarındadır. O zaman orta halli sayılabilecek gayrimüslim vatandaşlarımız bile kente yeni göç eden bu kesimlerin gözüne 'çok zengin' olarak görünmektedirler. Dolayısıyla, Rum mallarına ve işyerlerine hınçla yapılan saldırının altında bir miktar 'servet düşmanlığı' olduğu gibi taşra muhafazakarlığının göç ile İstanbul'a taşınmış olmasının izlerini de aramak gerekiyor.
"RUM'U YAĞMALAMAK"
1915'de İttihat Terakki yönetimi tarafından gerçekleştirilen Ermeni Tehciri ve 1923-24 arasında yapılan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi ile zaten Anadolu'nun gayrimüslim azınlıklardan arındırıldığını ve nüfus bakımından 'Türkleştirildiğini' biliyoruz. Bu nedenle, İstanbul'a yeni göçmüş olan genç yoksul erkek nüfusun hayatlarında ilk kez o günlerde 'gayrimüslim'lerin varlığından haberdar olduğunu tahmin edebiliriz. Bu sosyolojik olarak 'içine kapalı' taşra ortamından çıkıp İstanbul'a gelen kitlelerin her türlü tahrike açık olduklarını düşünebiliriz. Gündelik hayatlarında şehrin merkezine pek gelmeyen bu gecekondulu kesimin 6 Eylül gecesi ilk önce DP örgütünün ve Şoförler Cemiyetinin kendilerine tahsis ettiği arabalarla, daha sonra da 'Rum'un malını yağma etmek' amacıyla kamyonlara doluşarak şehre geldiklerini tahmin edebiliriz.
Hazırlayan: Ayhan AKTAR
taycunist, madem öyle, o zaman neden ekliyorsun bu herifin makalelerini? Biraz mantıksız geliyor bana...
ich kann nichts über diesen marasli sagen,aber von diesen vorfällen hatte ich z.b.keine ahnung.
war sehr interessant zu lesen.
danke taycuhttp://www.politikcity.de/forum/images/icons/icon7.gif
deryatulga
25.05.06, 16:34
Hocam: Recep Maraslinin kim ve nasil bir Düsüncede oldugu bende bilmekdeyim. Benimki sadece bu Olaylarin, gelisatinin anlatimi acisindan bu Yaziyi Gercekleri yansitmasi acisindan dogru buldum; Recep Maraslinin kendisini degil!
Sevgili Taycu, olayin kendisinin zaten bilinmeyen pek az tarafi var. Bu gibi yazilarda önemli olan araya sikistirilan yaniltici ve kötü niyetli yorumlar. 6-7 Eylül olmadan önce ingilizler Türk tarafina "Bakin Yunan kamuoyu calkalaniyor, sizin halkinizin bu isle ilgisi bile yok!" "UYARISINI" yapmislardir. Rahmetli Fatin Rüstü ki o tarihte Disisleri Bakani degildil acilan tuzagi hemen fark ettigi icin Ankara'ya bir moratoryum önerisi getirmistir. Sonra neler oldu, neler bitti onlari da tartisabiliriz. Ama kendimden bir örnek vereyim, 1963 yilinda 15 yasinda bir cocuktum. Benzeri bir olay olsaydi herhalde ben de kalabaliga katilirdim. Kitlelerin öfkesini hele hele yurt disindan kabartmak kadar tehlikeli bir sey yoktur.
taycunist, madem öyle, o zaman neden ekliyorsun bu herifin makalelerini? Biraz mantıksız geliyor bana...
Farkindaysan bu zitat Derya Hocanin el yazisi benimki degil. Kaldiki ben Recep Maraslinin güdümünü iyi biliyorum. Önemli olan Tarihsel gercekler; isimler ve sahislar degil!
Bu makelesi gercekleri yansitdini inaniyorum, oyüzden yazi olarak Thread koydum!
Telli Baba
25.05.06, 16:38
Farkindaysan bu zitat Derya Hocanin el yazisi benimki degil. Kaldiki ben Recep Maraslinin güdümünü iyi biliyorum. Önemli olan Tarihsel gercekler; isimler ve sahislar degil!
Bu makelesi gercekleri yansitdini inaniyorum, oyüzden yazi olarak Thread koydum!
El yazınızı ayıramadım, kusura bakma. :lach:
Sevgili Taycu, olayin kendisinin zaten bilinmeyen pek az tarafi var. Bu gibi yazilarda önemli olan araya sikistirilan yaniltici ve kötü niyetli yorumlar. 6-7 Eylül olmadan önce ingilizler Türk tarafina "Bakin Yunan kamuoyu calkalaniyor, sizin halkinizin bu isle ilgisi bile yok!" "UYARISINI" yapmislardir. Rahmetli Fatin Rüstü ki o tarihte Disisleri Bakani degildil acilan tuzagi hemen fark ettigi icin Ankara'ya bir moratoryum önerisi getirmistir. Sonra neler oldu, neler bitti onlari da tartisabiliriz. Ama kendimden bir örnek vereyim, 1963 yilinda 15 yasinda bir cocuktum. Benzeri bir olay olsaydi herhalde ben de kalabaliga katilirdim. Kitlelerin öfkesini hele hele yurt disindan kabartmak kadar tehlikeli bir sey yoktur.
Sayin Hocam: benim bu makaleleri secmemde bir Art niyet yok olamazda zaten. Cumhuriyet tarihin üzücü gelismeleri bu tür olaylar. Bizde Aydin ve Cumhuriyetci insanlar olarak bir zamanlar yasananlari, dile getirmenin bir sakincisi yokdur diye düsüncesindeyim.
Telli Baba
25.05.06, 16:50
Sayin Hocam: benim bu makaleleri secmemde bir Art niyet yok olamazda zaten. Cumhuriyet tarihin üzücü gelismeleri bu tür olaylar ve bizde Aydin ve Cumhuriyetci insanlar olarak dile getirmenin bir sakincisi yokdur diye düsüncesindeyim.
taycunist kendi tarihçilerimiz bu konularda susarlar. Ama bu konu hakkında bir izlek açtığın için sana tebriklerimi iletmek isterim. Geçmişi mümkünse en objektif şekilde öğrenme dileğiyle...
taycunist kendi tarihçilerimiz bu konularda susarlar. Ama bu konu hakkında bir izlek açtığın için sana tebriklerimi iletmek isterim. Geçmişi mümkünse en objektif şekilde öğrenme dileğiyle...
Belkide beni rahatsiz eden bu. Kimse bu tür olaylari konusmuyor. Tabiki cok büyütmenin bir anlami yok; diger tarafdan hos olmayan sahneler iceren gelismeleri dile getirmenin gerekligini görüyorum. Kimseyi yargilamadan, rencide etmeden.
Umarim gecmisimisi tarafsiz ve objektif anlatir ve seviyeli bir sekilde tartisiriz ama fazla büyütmeden buna benzer olaylari.
Bu konu ile ilgili Mehmet Ali Birand´dan bir makale, okumaya deger diye düschünüyorum:
7 Eylül 2005
6-7 Eylül'ün utancı hep üstümüzde kaldı
50 yıl önce İstanbul'da yaşananların canlı tanıklarından biriyim. 14 yaşındaydım. Ne olduğunu hiç anlayamamıştım. Ancak aradan yıllar geçtikçe, o olayların ağırlığını ve utancını hep taşımışımdır. T.C Devletinin sorumluluğu resmen kabullenip yağmaya katılanları cezalandırdığı, zarara uğrayanları tazmin ettiği tek olay olmasına rağmen, hala çoğumuzun vicdanlarını sızlatır.
Hiç unutamam.
1955 yılının 7 Eylül sabahı, Beyoğlunda gördüklerim hala gözlerimin önündedir.
14 yaşındaydım ve Galatasaray Lisesinin hazırlık sınıfına yazılmak üzere, Lise'ye gitmem gerekiyordu. Binbir zorlukla Beyoğlu'na kadar gelebilmiştim. Karaköy'den tünele çıkınca şaşırıp kaldım.
Manzara dehşet vericiydi.
Koskoca cadde, iki taraflı vitrinleri yıkılmış, malları yerlere dağılmış adeta bir savaş alanını andırıyordu.Top top kumaşlar, kırtasiye eşyaları, sobalar, avizeler ve daha neler neler... Mağazalar baştan başa didik didik edilmişti. Perdelik tüller yerlerde sürükleniyor ve insanlar ne bulurlarsa alıp götürüyorlardı. Beyoğlu caddesi koltuklarının altında radyolar, lambalar taşıyanlardan, birkaç top kumaşı yüklenmiş olanlara, onlarca erkek kadın elbisesi kaçıranlara kadar bir mahşer yeri gibiydi.
Çocuktum ve ne olduğunu tam anlayamamıştım.
Dikkatimi çeken en ilginç nokta, çoğu dükkan parçalanıp yağmalanırken, diğer bazı dükkanlara hiç dokunulmamış olmasıydı. Baktım, dokunulmayanların vitrinlerinde Türk bayrakları asılmıştı. Yıkılanların kapılarında ise hep Rum isimleri vardı.
Çapulcu kılıklı insanlar, kara sakallı ve hırsız bakışlı tipler etrafta dolaşıyor, üstü başı düzgünler ise, dükkanların içine saklanmış bakıyorlardı.
Polis ve Asker adeta “ Yeter artık. Hadi aldığınız aldınız, yaptığınızı yaptınız artık gidin” der gibilerdi. Hem müdahele ediyorlar, hem de etmiyorlardı.
Bu manzaralar hala gözümün önündedir.
Aradan 50 yıl geçmesine rağmen ürpertiyle hatırlarım.
Ertesi gün gazetelere bakınca olayın büyüklüğünü biraz daha iyi anladım.
Sadece Beyoğlu değil, Taksim, Şişli gibi Rum kökenli vatandaşların çoğunluklu yaşadıkları bölgelerdeki mağazalar, kiliseler, hatta mezarlıklar tahrip edilmiş ve yağmalanmıştı.Aralarında bazı Yahudiler de vardı, ancak asıl darbeyi yiyenler Rumlardı.
Gazeteler, evini veya işyerini kurtarmak isteyen bazı kişilerin ellerine bayrak alıp “Ne olur yapmayın, ben Türküm, Türk vatandaşıyım“ diye saldıranlara yalvardıklarını yazıyorlardı.
İğrenç, acı ve küçültücü bir durumdu.
Başta annem ve büyükler olayları ayıplıyor, resmi cevreler “Selanik'teki Atatürk' ün müzeye dönüştürülmüş evine bomba konulmasına ve Kıbrıs olaylarına halkın duyduğu tepkiden” söz ediyorlar ve halkın galeyana geldiğini açıklıyorlardı.
O yıllarda Erenköy Ethem Efendi caddesinde otururduk. Etrafımız Rum kökenli dostlarla doluydu. En iyi arkadaşlarım onlardı. Birden bire evlerine kapandılar. Kimselerle konuşmaz oldular. “Bize de saldırırlarsa size gelebilirmiyiz?” diye soran Madam Eleni'yi hiç unutamam. Kocasıyla işlettikleri iki sandalyeli berber salonu paramparça edilmişti. Dehşet içindeydiler. Annem bir hafta süreyle onlara yemek yolladı. Bizim evin bir odasını onlara açtı.
Küçük kafamda bir türlü çözemiyordum: Madam Eleni'ye neden saldırılsındı ? Onlardan ne istenebilirdi ki? Onların benden ne farkları vardı ki ?
Ben daha bu soruların yanıtlarını ararken, mahallemizdeki Rum aileler, yavaş yavaş başka yerlere taşınır veya Yunanistana döner oldular. 1963'ten sonra da tümüyle yok oldular. İstanbul'u terkettiler.
Beraberlerinde de, önemli bir kültürü, bir rengi, farklı bir yaşamı da alıp götürdüler.
Bizleri, kupkuru renksiz ve kavruk bir İstanbul'da ,kendi başımıza yapayanlız bıraktılar.
Sonradan çok pişman olduk, ancak çok geçti.
TÜRKİYE BU OLAYIN TÜM SORUMLULUĞUNU ALDI
6-7 Eylül olaylarının, ünlü Derin Devlet'in bir kurgusu olduğunu çok sonra öğrendik.Siyasi otoritenin yeşil ışık yakmasıyla birlikte, Kıbrıs'taki gelişmelerin BM'deki görüşmeleri sırasında Türk diplomatların “ halk tepki gösteriyor “diyebilmeleri için planlanan, ancak sonradan kontrolden çıkıp, utanç verici bir yağmaya dönüşen olay, Derin Devletin yüzüne gözüne bulaştırıp, Türk ulusunu rezil ettiği bir suç konumuna girdi.
İlginçtir, birkaç yaralamanın dışında ölüm yoktu. Bir katliam değildi. Aşağılık bir yağma ve korkutma hareketiydi.
Çok ilginçtir, 6-7 Eylül Ulus olarak hepimizi derinden lekeledi, yaraladı.
Aynı zamanda bu yaşananlar, T.C Devletinin belki de ilk defa resmen sorumluluğunu kabul edip özür dilediği ve zarara uğrayanları tazmin ettiği tek olay olarak tarihe geçti.
21 Mayıs ihtilalinden sonraki Yassıada duruşmalarında 6-7 Eylül en ince ayrıntısına kadar incelendi, sorumlular yargılandı ve cezalandırıldı.
Tabii her zaman olduğu gibi Derin Devlet'ten hiç söz edilmedi. O, işin içinden sıyrılıp kurtuldu. Birkaç çapulcu ile birkaç ilgili ilgisiz sivil ve siyasi cezalandırıldı.
Sonraki yıllarda 6-7 Eylül konusu açıldığında hep utanç duymuşumdur ve Uluslararası toplantılarda mağdurlardan özür dilemişimdir.
6-7 Eylül olayları sırasında Türklüğümüz ayaklar altına alınmıştı. İşte o zaman anladım ki, bu tip olayları kınamadığımız, mağdur duruma düşenlerden özür dilemediğimiz sürece de kendimizle gururlanamayız.
Özür dilemek büyüklüktür. Kendine güvenmektir.
Küçüklük, kaba kuvvet kullanarak zayıfları ezmek, dili, dini veya kültüründen dolayı ayırımcılık yapmaktır.
Sizi bilemem, ancak ben Erenköydeki komşumuz Madam Eleni' den özür diliyorum.
Olaylarin gelisimi acisindan, bir bireyin basinda gecenleri veya yasadiklari hernekadar üzücü olsada gercek yasanmis hikayaler. Bunun disinda, bu tür Cumhuriyet yillarinda yasanmis olumsuz olaylari dile getirmekde fayda var. Neden bu tür konulari marjinal sahislara ve gruplasmalara birakalim? Cumhuriyet insani ve TC. bir vatandasi olarak bizler ele almak, arastirmak ve hatta irdelemekde fayda var!
Hakkıdır, hakk'a tapan, milletimin istiklal:türk:
deryatulga
25.05.06, 22:02
Olaylarin gelisimi acisindan, bir bireyin basinda gecenleri veya yasadiklari hernekadar üzücü olsada gercek yasanmis hikayaler. Bunun disinda, bu tür Cumhuriyet yillarinda yasanmis olumsuz olaylari dile getirmekde fayda var. Neden bu tür konulari marjinal sahislara ve gruplasmalara birakalim? Cumhuriyet insani ve TC. bir vatandasi olarak bizler ele almak, arastirmak ve hatta irdelemekde fayda var!
Hakkıdır, hakk'a tapan, milletimin istiklal:türk:
6-7 Eylülde bilegine güvenip de silahina sarilan herkes gayri müslim komsusunu kurtardi. Tuhaftir bu pis kalabalik direnis gördügü yerlerde israr etmeyerek baska kapilari calmaya gitti. Demek ki esas kinamamiz gereken sey kendi icimizdeki korkak benlik olmali!
Ha bir de bu is 1955 yilinda oldu, 1956'da degil!
Belkide beni rahatsiz eden bu. Kimse bu tür olaylari konusmuyor. Tabiki cok büyütmenin bir anlami yok; diger tarafdan hos olmayan sahneler iceren gelismeleri dile getirmenin gerekligini görüyorum. Kimseyi yargilamadan, rencide etmeden.
Umarim gecmisimisi tarafsiz ve objektif anlatir ve seviyeli bir sekilde tartisiriz ama fazla büyütmeden buna benzer olaylari.
Ben Türkiyede Ortaokul ve lise okudugum halde bu olayin varligini Almanya`da, Politikcity`de ögrenmistim....daha önce Yunan userlerin actigi böyle bir thread vardi.
Bu olaylar çok üzücü..Olayları Rum ve Ermeni komşularımızdan bir kaç sene önce dinlemiştim. Rum asıllı teyze O zaman 13 yaşındaymış, Ermeni asıllı teyze de 16 yaşlaında...Gerçekten çok zor zamanlar geçirmişler, bir insanlık ayıbı, ama kahraman komşuları yukarıda Derya Hocanın dediği gibi o güruhun, saldırmasına izin vermemiş...Allah razı olsun...
Ben de ortaokul ve liseyi Türkiye´de okudum ve onca seneden sonra simdi haberdar oluyorum böyle bir olaydan.
Yakin tarihimizde yasanmisch bu cirkin olayin, bizlere okulda ögretilmemesini veya büyüklerimiz tarafindan anlatilmamasini, acikca söylemek gerekirse cok yadirgiyorum.
Halbuki anladigim kadariyla bu konu tabu degil. Bu olay üzerine özür dilenmis, sorumlular cezalandirilmistir....
deryatulga
26.05.06, 00:10
Halbuki anladigim kadariyla bu konu tabu degil. Bu olay üzerine özür dilenmis, sorumlular cezalandirilmistir....
Tazminat da ödendi
Ben de ortaokul ve liseyi Türkiye´de okudum ve onca seneden sonra simdi haberdar oluyorum böyle bir olaydan.
Yakin tarihimizde yasanmisch bu cirkin olayin, bizlere okulda ögretilmemesini veya büyüklerimiz tarafindan anlatilmamasini, acikca söylemek gerekirse cok yadirgiyorum.
demek sadece ben degilmisim, bilmeyen...:rolleyes:
Ben Türkiyede Ortaokul ve lise okudugum halde bu olayin varligini Almanya`da, Politikcity`de ögrenmistim....daha önce Yunan userlerin actigi böyle bir thread vardi.
Meric biliyorsun bende ilk, orta ve lise tahsilimi Türkiyede tamamladim ve okulda Tarih derslerinde buna benzer hic birsey anlatilmadi! Hatirliyorumda Istanbullu bir büyük bir tanidimiz vardir, ilk olarak ondan duydumda; kendi kendime "ne saclamaliyor bu Adam demisdim".:rolleyes: Sonra Almanyaya geri döndümde bir yunanli arkadasim bu konuya degince, sasirmakla beraber, biraz ayrintisina girince farkina vardimki gercek oldugunu!
Birde Rum tarafinin bu Olaylara bakis acisi..
Olayları
http://www.megarevma.net/1955-1.jpg
6 - 7 Eylül 1955... İstanbul'u utanca boyayan bu iki gün içinde olup bitenleri; olayları başlatan İstanbul Ekspres gazetesini, "3 ölü, 30 yaralı, 73 kilise, 8 ayazma, 2 manastır, 1 fabrika, 3.584'ü Rumlara ait olmak üzere, 5.538 ev ve dükkan" olarak zabıtlara geçen iki günün bilançosunu ve olaylara neden olan başlıca kişilerin olaylardan sonra "önlenemez yükselişi"ni unutamadık... hatırlıyoruz. Hayat dergisi, 6 - 7 Eylül olaylarının mahkemesine sayfalarında en geniş yer veren dergilerden biri olmuş 1960 yılında... Menderes'in, "Efkârı umumiye bu olaya hazırdı. Mürettibini aramak gerekmez" dediği ilk duruşmadan izlenimleri Hayat dergisinden okuyoruz.
Şimdiye Kadar Sanıkları Meçhul Kalan 6 - 7 Eylül Dâvası Başladı
Hayat dergisi, 28 Ekim 1960, Sayı: 44 İstanbul'u tarihte misli görülmemiş bir perişanlığa düşüren ve milyonlarca lira değerinde millî servetin sokaklara saçılması, binlerce dükkânın yağma edilmesi, 73 kilise, havra ve ayazmanın yıkılması ile neticelenen 6 - 7 Eylül olayları 1864 gün sonra nihayet adalet huzuruna getirildi. Yassıada muhakemelerinin en ilgi çekici davâlarından olan 6 - 7 Eylül duruşmalarının ilk gününde Yüksek Adalet Divanı kararnameyi 11 sanığa okudu. 4000 kelimelik kararnamenin esası adı geçen olayların bir tertip eseri olduğu noktasında toplanıyordu. Ama sanıklardan hiçbiri bunu kabul etmedi ve bir kısmı bunun gizli bir kuvvet veya komünist tertibi olabileceği fikrini savundu. Başkan ise o zaman kurulan muhakemenin komünistlerin ve olayla ilgili gösterilen Kıbrıs Türk'tür Cemiyeti üyelerinin beraatine karar vermiş olması gerçeğini ileri sürerek bu durum karşısında faillerin kim olabileceğini sormuş, ama 11 sanıktan her biri de hiçbir şeyden haberdar bulunmadıklarını iddia etmişlerdir. Celâl Bayar: 6 - 7 Eylül tertipçilerinden olarak kendisine isnat olunan suçu kabul etmedi ve bu "Bu tahribatı gizli bir kuvvet yapmış olabilir" dedi.
http://www.megarevma.net/1955_1.jpgAdnan Menderes: 23 defa "Reis beyefendi hazretleri" tâbirini kullanan Menderes: "Efkârı umumiye bu olaya hazırdı. Mürettibini aramak gerekmez" dedi.
Zorlu: O sıralarda Londra'da bulunduğu için 6 - 7 Eylül sanığı haline getirilmesinin sebebini anlayamadığını söyledi. Köprülü: "Bendeniz esasen alâkadar olmadığım, tesadüfen karıştığım bir meseleyi cevaplandırmağa çalışacağım" dedi. Gökay: Sabık İstanbul Valisi, "Hadisenin içine kimler karışmıştır, muharrikleri kimler olabilir bilemiyorum" dedi. Eriş: O zamanki İstanbul Emniyet Müdürü Alâattin Eriş sakin ve tok bir sesle o gecenin panoramasını etraflıca çizdi. Hadımlı: "Kararname"ye "Fezleke" diyen sabık İzmir Valisi, iller kanunundaki maddelerle kendini savunmağa çalıştı. Balin: Selânik bomba olayı ile ilgili sanıklardan Başkonsolos Balin adı geçen bomba ile ilgisi olmadığını iddia etti. Tekinalp: Selânik Konsolos muavini Tekinalp ise kurye çantası içinde Türkiyeden bomba taşıdığı iddiasını reddetti... Uçamer: Konsolosluk kavası Hasan Uçamer, Yunan makamlarının baskısı altında itirafname imzaladığını söyledi... Engin: Oktay Engin ise bütün baskılara rağmen Atatürk'ün evine atılan bomba ile ilgili itirafname vermediğini söyledi.
Duruşmadan Portreler
Duruşmalar sakin bir hava altında başladı. Sanıklar salona girerlerken Celâl Bayarla Adnan Menderes, ilk celseye çıktıklarından daha rahat bir halde idiler. Yerlerine oturur oturmaz avukatlariyle işaretleşip sonra görüşmek istediklerini belirtiler. Duruşmanın şöhretli yeni şahsiyetleri sabık İstanbul Valisi Gökay ile sabık Dışişleri Vekili Fuat Köprülü idi. Gökay koltuğunda dosyası, göğsünü şişirmiş, başı yukarda yürüyor, Fuat Köprülü ise umursamaz bir tavırla etrafına bakınıyordu. Esasen düşük şeflerle dargındı. Öküz ölmeden evvel ortaklık ayrılmıştı. F. Rüştü Zorlu Nihayet, milletler arası bir toplantıda nutuk söyler bir eda ile, düşük Demokrat hükümetin seyriatı ve sevaplariyle tarihe mal olacağını ifade etti.Fuat Köprülü Bir aralık dinlemekten pek hoşlandığı bazı cümlelerin kararnamede geçtiğini fark ederek elini kulağına götürdü.
Celâl Bayar Duruşmada Yüksek Soruşturma Kurulunun son tahkikat açılmasına dair kararı okunurken sanıklardan bir kısmı dinliyor, Adnan Menderes'le Celâl Bayar metinden kararnameyi takip ediyorlardı. Celâl Bayar bir aralık kolunu yanındaki parmaklığa dayayıp yaslanınca Başkan o şekilde oturmaması icabettiğini bir subay vasıtasiyle kendisine ihtar etti.
Kaynak: megarevma.net
deryatulga
27.05.06, 06:11
demek sadece ben degilmisim, bilmeyen...:rolleyes:
Burada dilinizin dönmedigi bir seyi hatirlatalim. 6-7 Eylülün birikmis öfkesi yillardir Kibris'ta süren EOKA terrörü ve buna alenen destek cikan Yunanistanin küstahca davranislarinin meyvesidir. Hükümet tahminen her an patlamasi beklenen bu olayi kanalize etmek isterken yüzüne gözüne bulastirdi.
Bir kac yil atlayarak 70li ve 80li yillara gelelim. Ermeni terörünün en azdigi, Esenboga ve Kapali Carsida bombalar patlattigi devirde Türkiye'de tek Ermeniye
yönelik bir saldiriya izin verilmedi. Yoksa o tarihlerde de ayrani kabarmis cok insan ortalarda dolasmaktaydi. Demek ki Türkiye tarihten dersini alabilmis.
Bir de su "Bize ögretmediler!" lafina fena takiliyorum. Ders kitaplarina girmediyse baska kitaplara hem de defalarca girmistir. Türkiye'de o olaydan yillarca sonra Kayseri-Sivas macinda cikan kavgada 42 kisi öldü. Kac taneniz biliyor?
deryatulga
27.06.06, 14:52
Kaynak: özgür gündem
Yer: istanbul
Tarih: 27.6.2006
Mihail Vasiliadis
Geçenlerde Osmanlı Bankası müzesinde Mustafa Ünlü ve Selda Meral'in yapımı olan 'eski şehirden son havadis' adlı belgesel gösterildi. Konusu, eriye eritile bir avuç kalmış olan Rum cemaatiydi. Filmin sonunda bir konuşma vardı; onun da konusu 'Geriye dönüş; mümkün mü?' idi. Konuşmayı ben yaptım, ardından da gelen soruları cevaplamaya çalıştım.
Salonda bulunanların ekserisi, belli ki, bu insanların İstanbul'dan tamamen yok olmasını istemiyorlardı; hatta varılan sonuçtan sorumlu tutuyorlardı kendilerini; zamanında karşı çıkmamışlardı olaylara; acaba şimdi telafisi mümkün müydü bu hatanın? Giden gelir miydi yokuşlu yoldan...?
Hemen cevap verelim soruya: Boşuna ümide kapılmayalım. Giden gelmez; istisnalar da bu genel kuralı destekler. 'Bir çok gidenin her biri memnun ki yerinden...' neden dönsün durup dururken? İyi ama, atıfta bulunduğun mısra ölümün simgesi, diyeceksiniz... Doğrudur; zaten bu insanlar giderken de çoğunun durumu bir ölüden farksızdı. Elinde yirmi beş kiloyu geçmeyen ve içinde 'zati eşya'dan başka bir şey ihtiva etmeyen tek bir çantayla gitmişlerdi. Genç olarak gittikleri yerlerde zor bir uğraş verdiler; yeni kökler saldılar; yeni bir hayat kurdular/harcadılar; oraları onların da memleketi oldu... Ömürlerinin son kısmını sıla da, doğdukları topraklarda geçirmek isteyenler olacaksa da, buraya yaşamaya değil, ölmeye, atalarının gömülü olduğu aynı mezarlara girmeye gelecekler...
Yazımı buraya kadar okuyanlar beni kötümser olarak niteleyecek belki; hiç olmazsa bu konuda. Acele etmesinler; ben -her şeye rağmen- hl iyimserim. Sonun gelmediğine, gelmeyeceğine inanıyorum. Eğer gelecekse de, bu bizler için değil özellikle çoğunluk için bir felket olacaktır. Bu canım memleketi düşüncesizce çıkmazlara sürüklemek isteyenler için. Hadi biz, eninde sonunda sığınacak bir köşe bulabileceğiz. Ya onlar...?
Rum Cemaatinin muhtaç olduğu dinamizm gençlerde var. Stratejimizi onların üstünde kurmamız gerekir. Onlar bizim gözbebeğimiz. Haziranın otuzunda başlayan üç günlük 'Buluşma'mızı da onlar için tertipliyoruz. Her şeyden önce asimile olmalarının önüne geçmek, sonra da kendilerine, cemaatlerine ve yaşadıkları topraklara -memleketlerine- yararlı olabilmeleri için onlara imkn sağlamak. Amacımız bu...
Peki bu yeterli mi? Bir ilk adım için belki. Ama kesin bir çare olarak hayır. Ya ne peki? Her zamanki gibi -özellikle vurguluyorum bu 'her zamanki gibi' ifadesini- dışarıdan gelecek kanın yardımıyla ayağa kalkacak, canlanacak hasta! Bilmece gibi geliyorsa söylediklerim açıklayayım biraz.
İstanbul Rum Cemaati için bin beş yüz yıllık, hatta daha eski bir toplum deniyor. Doğrudur. Toplum olarak köklerimiz oralara kadar, Megara'lı Byzas'a kadar uzanıyor olabilir; önceleri Byzantion olarak bilinen daha sonra Konstantinopolis adını alan kenti onun kurduğu söylenir. Ancak birey olarak ele alınacak olursak, öz kökleri oralara uzanacak birilerinin çıkabileceğine pek inanmıyorum. Üç beş nesil geriye gidildiğinde Anadolu içlerinden, Karadeniz sahillerinden, Ege adalarında, Mora'dan, Epirden, ilh., geldiğimiz çıkar ortaya. İstanbul her zaman taşradan beslenmiştir. Uzağa gitmeye gerek yok. Şu okullarımızın öğrenci kayıt kütüklerine bir göz atmak yeterli. Öğrencilerin dörtte üçünün babası ya İstanbul'a dışarıdan gelmiş yada hl dışarıda yaşıyor; çocuğunu okumaya, 'adam olmaya 'is tin Poli'ye' yollamış!
Üç beş isim sayayım: Şişmanoğlu (sarayı Beyoğlu'yu süslüyor) Anadolulu; Zarifis, Zoğrafos, Zappas, Epirli; daha yakına gelelim: hocamız Dimitri Frangopulos Sakız adasından ve tabii Patrik Hazretleri, o da adalı, İmroz'dan...
İstanbul'u İstanbul kılan cazibesi. Dört bir yerden kişi topluyor etrafına. Arıları cezbeden bal çiçekleri gibi... Ona değişik özelliklerini veren çok kültürlülüğü de oradan. Yaratmak isteyen, geniş ufuklara açılmak isteyenler koşmuş ona. Boşuna dememiş şair 'bir sengine acem mülkü feddır...' yada 'Bin kocadan arta kalan bkire...' diye! Kendi de şair olan bu kent kaç ozana ilham kaynağı olmuş, bu ozanların kaçı 'anadan babadan' İstanbullu bir düşünün!
Ben işte buna inanıyorum. Bırakın kendi halimize buluruz biz çaremizi...
Zaten artık bizi istemeyen de pek kalmadı galiba. 70 milyonda belki 70 kişi. Gel gör ki -tesadüf bu ya!- bu yetmiş kişi, kıpırdayabilmek için imzasına muhtaç olduğumuz kişiler.
Ama cazibesiz olsun bizim olsun derseniz İstanbul için... o başka. Kendine güveni olmayanların hayatlarını birleştirmek için kimsenin bakmayacağı kadın arayanlar gibi; başları rahat ama gözleri de dışarıda, başkalarının saadetinde oluyor daima...
Türkiye neden AB'ye muhakkak girmeli?
Şu küçücük Kıbrıs'a bakın: AB'ye girdi, koskoca Türkiye ile aşık atıyor!
Türkiye'yi AB üyesi olarak düşünün... Gücü nerelere varır!
Isterseniz 6-7 Eylül olaylarini bu Thread`de tartisin.
Der Schakal
27.08.08, 20:55
6-7 Eylül Olayları (1)
'Atatürk'ün evine bomba atıldı' yalanıyla kışkırtılanlar, 6-7 Eylül 1955'te İstanbul'da azınlıkların ev, işyeri ve ibadethanelerini yağmaladı. Olaydan sonra binlerce gayrimüslim göç etmek zorunda kaldı
BAŞLARKEN
6-7 Eylül olaylarının 50. yılı nedeniyle Toplumsal Tarih dergisi, 1956 yargılamalarının hâkimi olan amiral Fahri Çoker'in arşivini yayımladı. Çoker, arşivindeki fotoğraf ve belgeleri, ölümünden sonra yayımlanmak üzere Tarih Vakfı'na bağışlamıştı. 6 Eylül gecesi ve 7 Eylül sabahı Milli Emniyet Hizmetleri ve yabancı gazetecilerce çekilen fotoğrafların büyük bölümü ilk kez yayımlanıyor. Çünkü sıkıyönetim tarafından yerli basına sansür getirilmiş, yabancı gazetecilerin fotoğraflarına da el konmuştu. Fahri Çoker arşivi Tarih Vakfı'nca kitap olarak yayımlanacak. Bu arada Fahri Çoker arşivinden de yararlanarak kapsamlı bir araştırma yapan, Almanya Bochum Ruhr Üniversitesi Tarih Fakültesi'nden Dr. Dilek Güven'in '6-7 Eylül' adlı kitabı geçtiğimiz günlerde yayımlandı.
Bu dizide, Güven'in Toplumsal Tarih'te çıkan ve kitabının bir özeti sayılabilecek makalesi, yine dergide yer alan Fahri Çoker arşivinden belge, fotoğraflar ve tanıklıklar eşliğinde yer alacak.
http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=163380
6-7 Eylül Olayları (2)
Yunan basınına göre 6-7 Eylül'ün sorumlusu İngiltere'dir. Arşivlerde de İngiltere'nin planlanlamada katkısı olduğuna dair ipuçları vardır. İngiltere'nin Atina Büyükelçisi'ne göre yüzeysel Türk-Yunan ilişkilerini bozmak için 'küçük bir şok' yetecektir
http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=163490
6-7 Eylül Olayları (3)
Yüksek rütbeli bir Türk bürokratın itirafı: Atatürk'ün evi, 6-7 Eylül Olayları'nda bir gerekçe olarak kullanılmak amacıyla bombalandı. İngiliz ve Alman kaynaklarına göre olayların tertiplenmesinde devlet ve hükümet yetkililerinin de payı vardı
http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=163591
Die dunkelste Nacht der Istiklal
Zum ersten Mal thematisiert eine Ausstellung den Pogrom an den Istanbuler Griechen 1955. Hier stellt sich die Türkei einer dunklen Seite der Vergangenheit. Von Christiane Schlötzer
http://www.qantara.de/webcom/show_article.php/_c-468/_nr-408/_p-1/i.html
Der Schakal
27.08.08, 21:01
Dokumentation: 6-7 Eylül Olayları, 1955
http://video.google.de/videoplay?docid=41946940982664 10110&hl=de
Müsste von CNN-Türk sein?!
Es ist meines Erachtens sehr bemerkenswert, wie sehr gegen die Türkei in einem - scheinbaren- geplegten Ton versucht wird eine aggressive Hetze zu verüben.
Zunächst sind die Zahlen hinsichtlich der Vorfälle derart übertrieben, dass gar eine Verfälschung der Tatsachen in Betracht gezogen werden müsste. Ferner sind die Konjunktur des politischen KLimas zur der Zeit vor Augen zu halten. Und nicht zuletzt muss zumindest erwähnt werden, warum diese Auseinandersetzungen geschehen sind. Glücklich ist niemand darüber. Alelrdings so finde ich, sollte man nicht auf andere Menschen zeigen die Versehentlich eine Kristallvase vernichten, wenn man selber ein Werk errichtet hat, welche - eine ganze NACHT nach dem Kristall benannt wird.
Piper-Cheyenne
17.10.08, 00:32
Just a dream?
http://www.youtube.com/watch?v=g0I0dZVjdeI&feature=related
We are sharing 13.000 same words
http://www.youtube.com/watch?v=exaofFW4klU&feature=related
deryatulga
06.03.09, 18:53
Ön jüri karakterleri
Türkiye ciddi bir yer... Gazetelere baktığınızda sizi ferahlatan haberler az. Belki de bu yüzden günlük hayatımızda magazin önemli bir yer tutuyor. Gene belki de aynı nedenle ciddiye alınan her şey bir süre sonra magazinleşiyor. Ama bazen de tersine, gerçekte çok daha hafif ve sıradan bir biçimde yaşanması gereken konular ciddileşiyor. Bunun nedenlerinden biri bazı kişilerin içlerinde barınan çiğliğin zapt edilemeyen bir biçimde dışa vurulması.
Son günlerde medyaya düşen İstanbul Festivalinin yarışma bölümüne almadığı filmler meselesi de böyle... Müracaat eden filmlerden üçü, yani Devrim Arabaları, Issız Adam ve Güz Sancısı ön jüri tarafından elendi. Dışarıda kalanlar doğal olarak bunun nedenini anlamak istediler ve bu soru bir yapımcı tarafından Festival yönetimine soruldu. Gelen yanıtta Festivalimize başvuran tüm filmler dikkatle incelenmiş, Güz Sancısının bu yılın yarışma filmlerinin genel niteliklerinden sinemasal biçem olarak tamamen farklı olduğu görülmüştür deniyordu ve sözkonusu filmin elenme nedeni de buydu.
Açıktır ki her yapılan film, sırf yapıldı diye herhangi bir festivalde yarışmaya katılma, hatta gösterilme hakkı kazanmaz. Ve yine açıktır ki bu süreç belirli bir ön eleme safhasını ima eder. Ancak İstanbul Festivalinin gerekçesi biraz garip... Çünkü katılan filmlerin genel niteliklerinden hareketle bazı filmleri kabul edemeyeceklerini söylüyor. Diğer bir deyişle aslında bu ön elemeyi yapmak için bir kritere sahip değiller... Gelen filmlere bakıyorlar ve onların vasati özelliklerini veri alıp, kendilerince aykırı olduğunu düşündüklerini de diskalifiye ediyorlar. Yani eğer bu yılın yarışma bölümüne çoğunluk olarak Devrim Arabaları, Issız Adam veya Güz Sancısı gibi filmler müracaat etseydi, bu kez de şu an kabul edilenler dışarıda kalacaktı.
Öte yandan katılanların genel niteliklerinden farklılık da gayet hoş bir şekilde ifade edilmiş: sinemasal biçem olarak tamamen farklı olmak... Belki de ön jürinin kafasında belirli sayıda sinemasal biçemler var ve bir yarışmanın ille de aynı sinemasal biçemde olması gerekiyor... Ne var ki bunları kamuoyu bilmiyor. Yönetmenler ve yapımcılar da bilmiyor... İnsan Festival ön jürisini kayırmak için ne denli uğraşsa da bu sıkıntılı durumdan pek çıkış noktası yok. Gerçi bu küçük heyetin üyesi olan Atilla Dorsay kimse kriterlerini açıklamak zorunda değil demiş, ama Festival yönetimi de yukarıdaki açıklamayı yapmak zorunda hissetmiş kendisini. Acaba neden? Niye özgüvenli bir biçimde tercih bizim, istediğimiz gibi yaparız dememişler?
Çünkü bu olay fazlasıyla sırıtıyor... Muhtemelen böyle bir tasarrufun arka planını onlar çok daha iyi biliyorlar. Çünkü şu durum çok açık: Eğer söz konusu üç film kötü iseler, zaten jüriden de hak ettikleri üzere teveccüh bulmayacaklardı. Ayrıca sinemasal biçem diye bir kriter varsa, herhalde jüri bunu da dikkate alacaktı. O halde ön jüri marifetiyle bazı filmlerin jüri önüne gitmesini engellemenin anlamı nedir? Düşünün ki ortada yüzlerce film yok... Zaten topu topu on-on beş filmden söz ediyoruz.
Görünen o ki karşımızda jüriye güvenmeyen bir ön jüri ve Festival yönetimince onaylanıp uygulanan bir sansür prosedürü var. Belki de yarışmaya katılma durumlarında ödüllerin birçoğunun bu üç filme gideceğini öngördüler ve bunu istemediler. Aksi halde jürinin sinema bilgisine ve sağduyusuna güvenmeleri beklenirdi. Şimdi mesele jüri üyelerinin kendilerine yapılan bu hakareti nasıl sindirecekleridir. Çünkü mesele elenen filmlerin kalitesi değil, bizzat jüri üyelerinin kalitesi...
Elenen filmlerin kalitesi konusuna gelince de herhalde en doğrusu bu işten bayağı anlayan ön jüri üyelerinden birine müracaat etmek. Alin Taşçıyan Güz Sancısı ile ilgili olarak şöyle demiş: "İstanbul festivali görsel ve içerik açısından oldukça yetkin filmlere ev sahipliği yapan bir festivaldir. ben Alin Taşçıyan olarak konuşuyorum, söz konusu film oldukça klostrofobik, sinemasal olarak karmakarışık, senaryosu ve içeriği oldukça fakir, yetersiz bir filmdir. 3 meczup Rum şizofren- 2 korkak Yahudiden oluşan bir grup ile 6/7 eylül olaylarının faili meçhul bir eylem haline dönüştürülmesini de politik olarak oldukça sakıncalı buluyorum... Söylenecek çok şey var ama özetle feci bir film." Güz Sancısı filminin yapımcıları bu açıklamaya herhalde müteşekkir kalmışlardır. Ön jüri üyesi olan bu kişinin filmdeki Rumları şizofren olarak görmesini, iki korkak Yahudi meselesini ve özellikle 6/7 Eylül olayının faili meçhul olarak sunulduğu şeklindeki yorumunu duyduktan sonra bayağı rahatlamışlardır. Çünkü karşılarında sinemasal biçem bilgisi çok gelişmiş olan ama ne yazık ki seyrettiği filmi olgusal düzeyde algılamakta bile zorlanan birinin olduğunu düşünmüşlerdir. Herhalde feci denen bu filmle ilgili böylesine feci bir yorum duymak onları üzmüştür de... Çünkü kimse saygın bir festivalin çiğliğe kurban gitmesini istemez. Ama sahip olunan yetkiler bazen insanları yolundan çıkartabiliyor ve en azından harcanan emek nedeniyle mütevazi bir algılamayı hak eden ürünlere bile zapt edilemeyen bir kibirle yaklaşılabiliyor. Belki de bu tür ön jüri karakterleri için mütevazi olmak o denli kolay olmuyor. Film eleştirilerinin birçoğu karakterlerin klişe veya karton olduklarına dayanır. Ama insan yaşadıkça bunun bayağı gerçekçi bir esinlenme olduğunu anlıyor. Hele böyle ön jüri karakterleriyle karşılaştıktan sonra...
( Etyen Mahçupyan ) - 06.03.2009
Powered by vBulletin® Copyright ©2012 Adduco Digital e.K. und vBulletin Solutions, Inc. Alle Rechte vorbehalten.