Yakamoz
17.10.05, 10:20
İrlandayı Osmanlı patatesi kurtarmış
Sefa KAPLAN
Emekli Büyükelçi Taner Baytok, Dış Politikada Bir Nefes adlı kitabında, 1847de kıtlık yaşayan İrlandaya Osmanlının yaptığı yardımın iç yüzünü ortaya çıkardı. I. Abdülmecid, İngiltere Kraliçesinin itirazına rağmen bölgeye gizlice iki gemi dolusu patates göndermiş.
1847de İrlandada yaşanan patates kıtlığı döneminde, dönemin Osmanlı Padişahı I. Abdülmecidin, iki gemi dolusu patatesi bu ülkeye göndererek pek çok kişinin hayatını kurtardığı, bu nedenle ayyıldızın İrlandalılar tarafından da sembol olarak benimsendiği öteden beri söylenir durur. Taner Baytok, bu ülkeye büyükelçi olarak tayin edildiğinde, Dublinde İrlandalı bir kadından da bu sözleri duyunca, konuyu araştırmaya karar verir.
LİMANDA KAYIT YOK
Görüştüğü müze müdiresi, rivayetler doğruysa, limanda gemi kayıtlarının olabileceğini belirtir ama ay-yıldız meselesine karşı çıkarak bunun kendilerinin yedi asırlık sembolleri olduğunu söyler. Ne var ki, liman kayıtlarında, Osmanlıdan geldiği söylenen gemilere ilişkin herhangi bir iz yoktur. Bunun üzerine Baytok, Başbakanlık Arşivlerinde bu konuda bir belge bulunup bulunmadığını sorar. Baytokun ifadesiyle, Başbakanlık Arşivleri Genel Müdürlüğü, bir ciddiyet ve çalışkanlık örneği göstererek, İngilterenin İstanbul Büyükelçiliğinden Babıaliye gönderilmiş çarşaf kadar bir notayı bularak fotokopisini Dubline gönderdi.
ABİDE YERİNE PLAKET
İrlandalıların teşekkürlerini ileten bu notayı Baytok, önce çerçeveletip makam odasına asar. Arkasından da, Drohedaya bunun anısına bir anıt dikilmesi için uğraşmaya başlar. Abide için hükümet kararı gerektiğinden plakette karar kılınır. 2 Mayıs 1995teki plaketin açılış törenine İrlanda hükümetinin temsilcilerinin yanında, kordiplomatik ve yöre halkı da katılır. Dublinde çıkan gazeteler ve İrlanda televizyonu olayı en geniş biçimde duyururlar. Belediye Başkanı Frank Godfrey, Kendilerine tarihten gelen bir şükran borcumuz olan Türkleri, en kısa zamanda AB içinde görmek istiyoruz demekten alamaz kendini. Osmanlı yardımı konusunda İngilterenin tutumu ise kitapta şöyle yer aldı:
KRALİÇENİN İTİRAZI
I. Abdülmecid, 1847 senesinde İrlandadaki patates açlığının sebep olduğu ölüm ve göçleri İrlanda asıllı doktorundan öğrenince, bu zavallı insanlara hemen yardım elini uzatır ve onlara beş bin sterlinlik bir yardım yapmaya karar verir. Keyfiyet İngiliz hükümetine bildirilince, İngilizler, padişahın bu álicenaplığından son derece etkilendiklerini, ancak Kraliçe Victorianın kendi tebası olan İrlandalılara bu maksatla sadece iki bin sterlinlik bir yardım yaptığını dikkate alarak, bu yardım miktarının bin sterline düşürülmesini rica ederler.
GİZLİCE GÖNDERDİLER
Padişah Abdülmecid bunun üzerine, yardımı bin sterline indirir, ama içine sinmediğinden, patates ve buğday yüklü iki gemiyi de İrlandaya gönderir. Geminin Belfast veya Dublin gibi limanlara yanaşmasına İngilizlerce izin verilmediğinden, gemiler kayıt filan yaptırmadan gizlice Droheda Limanına gelirler ve yüklerini oraya boşaltırlar.
***********************
************************
Padişaha teşekkür
BÜYÜKELÇİ Taner Baytok, İrlandalıların padişaha gönderdiği teşekkür mektubunun bir kopyasını, yardımların indirildiği liman kenti Drohodanın belediye başkanı ve encümen üyelerine armağan etmişti. Drohodada asılan teşekkür plaketinde ise 1847 Büyük İrlanda Açlığı, Türkiye halkının, İrlanda halkına karşı álicenaplığının tanınması ve anısına ifadesi yer aldı (altta).
Ay-yıldız tesadüfü
TÜRK gemilerinin patatesleri boşalttığı liman kenti Drohedanın armasında ay-yıldız bulunuyor. Kentin bu sembolü, Türk bayrağındaki ay-yıldızlarla birlikte plakette de yer aldı. Halk bunu Türklere olan şükran borcunun bir yansıması olarak değerlendiriyor ama gerçek öyle değil. Armadaki ay-yıldız, Prens William the Orange döneminden beri mevcut. Müze Müdiresi, bu tezini kanıtlamak için tarihi bir kılıcı Taner Baytoka göstermiş.
www.hurriyet.com.tr
Sefa KAPLAN
Emekli Büyükelçi Taner Baytok, Dış Politikada Bir Nefes adlı kitabında, 1847de kıtlık yaşayan İrlandaya Osmanlının yaptığı yardımın iç yüzünü ortaya çıkardı. I. Abdülmecid, İngiltere Kraliçesinin itirazına rağmen bölgeye gizlice iki gemi dolusu patates göndermiş.
1847de İrlandada yaşanan patates kıtlığı döneminde, dönemin Osmanlı Padişahı I. Abdülmecidin, iki gemi dolusu patatesi bu ülkeye göndererek pek çok kişinin hayatını kurtardığı, bu nedenle ayyıldızın İrlandalılar tarafından da sembol olarak benimsendiği öteden beri söylenir durur. Taner Baytok, bu ülkeye büyükelçi olarak tayin edildiğinde, Dublinde İrlandalı bir kadından da bu sözleri duyunca, konuyu araştırmaya karar verir.
LİMANDA KAYIT YOK
Görüştüğü müze müdiresi, rivayetler doğruysa, limanda gemi kayıtlarının olabileceğini belirtir ama ay-yıldız meselesine karşı çıkarak bunun kendilerinin yedi asırlık sembolleri olduğunu söyler. Ne var ki, liman kayıtlarında, Osmanlıdan geldiği söylenen gemilere ilişkin herhangi bir iz yoktur. Bunun üzerine Baytok, Başbakanlık Arşivlerinde bu konuda bir belge bulunup bulunmadığını sorar. Baytokun ifadesiyle, Başbakanlık Arşivleri Genel Müdürlüğü, bir ciddiyet ve çalışkanlık örneği göstererek, İngilterenin İstanbul Büyükelçiliğinden Babıaliye gönderilmiş çarşaf kadar bir notayı bularak fotokopisini Dubline gönderdi.
ABİDE YERİNE PLAKET
İrlandalıların teşekkürlerini ileten bu notayı Baytok, önce çerçeveletip makam odasına asar. Arkasından da, Drohedaya bunun anısına bir anıt dikilmesi için uğraşmaya başlar. Abide için hükümet kararı gerektiğinden plakette karar kılınır. 2 Mayıs 1995teki plaketin açılış törenine İrlanda hükümetinin temsilcilerinin yanında, kordiplomatik ve yöre halkı da katılır. Dublinde çıkan gazeteler ve İrlanda televizyonu olayı en geniş biçimde duyururlar. Belediye Başkanı Frank Godfrey, Kendilerine tarihten gelen bir şükran borcumuz olan Türkleri, en kısa zamanda AB içinde görmek istiyoruz demekten alamaz kendini. Osmanlı yardımı konusunda İngilterenin tutumu ise kitapta şöyle yer aldı:
KRALİÇENİN İTİRAZI
I. Abdülmecid, 1847 senesinde İrlandadaki patates açlığının sebep olduğu ölüm ve göçleri İrlanda asıllı doktorundan öğrenince, bu zavallı insanlara hemen yardım elini uzatır ve onlara beş bin sterlinlik bir yardım yapmaya karar verir. Keyfiyet İngiliz hükümetine bildirilince, İngilizler, padişahın bu álicenaplığından son derece etkilendiklerini, ancak Kraliçe Victorianın kendi tebası olan İrlandalılara bu maksatla sadece iki bin sterlinlik bir yardım yaptığını dikkate alarak, bu yardım miktarının bin sterline düşürülmesini rica ederler.
GİZLİCE GÖNDERDİLER
Padişah Abdülmecid bunun üzerine, yardımı bin sterline indirir, ama içine sinmediğinden, patates ve buğday yüklü iki gemiyi de İrlandaya gönderir. Geminin Belfast veya Dublin gibi limanlara yanaşmasına İngilizlerce izin verilmediğinden, gemiler kayıt filan yaptırmadan gizlice Droheda Limanına gelirler ve yüklerini oraya boşaltırlar.
***********************
************************
Padişaha teşekkür
BÜYÜKELÇİ Taner Baytok, İrlandalıların padişaha gönderdiği teşekkür mektubunun bir kopyasını, yardımların indirildiği liman kenti Drohodanın belediye başkanı ve encümen üyelerine armağan etmişti. Drohodada asılan teşekkür plaketinde ise 1847 Büyük İrlanda Açlığı, Türkiye halkının, İrlanda halkına karşı álicenaplığının tanınması ve anısına ifadesi yer aldı (altta).
Ay-yıldız tesadüfü
TÜRK gemilerinin patatesleri boşalttığı liman kenti Drohedanın armasında ay-yıldız bulunuyor. Kentin bu sembolü, Türk bayrağındaki ay-yıldızlarla birlikte plakette de yer aldı. Halk bunu Türklere olan şükran borcunun bir yansıması olarak değerlendiriyor ama gerçek öyle değil. Armadaki ay-yıldız, Prens William the Orange döneminden beri mevcut. Müze Müdiresi, bu tezini kanıtlamak için tarihi bir kılıcı Taner Baytoka göstermiş.
www.hurriyet.com.tr